1.125 yanıt, 5 model, 487 isim: Penti tüm kesitlerde lider; diğer markaların ne kadarının yerli olduğu soruya bağlı

Sektör: İç giyim, çorap ve plaj giyimi — Türkiye
Yöntem: 1.125 yanıt içeren anlık bir çalışma; beş büyük dil modeline (Claude, Gemini, ChatGPT, Perplexity, Grok) 45 Türkçe soru beşer kez soruldu
Toplama tarihi: 21 Eylül 2026
Dönem: Üç ayda bir yayımlanan serinin ikinci raporu. İlk raporda (Haziran 2026) aynı 45 soru sorulmuştu; bu dönemde beş modelden ikisi değişti.

Anahtar terimler: yapay zekâ görünürlüğü, Yapay Zekâ Görünürlük Puanı, iç giyim markaları, çorap markaları, plaj giyimi markaları, yerli iç giyim/mayo markaları, LLM marka önerileri, ChatGPT/Gemini/Claude/Perplexity/Grok marka önerileri, Üretken Motor Optimizasyonu (GEO).

Bu rapor, tüketicilerin iç çamaşırı, çorap, külotlu çorap ve mayo hakkında yapay zekâ asistanlarına sorduğu gerçek Türkçe soruları yeniden sorar. Beş büyük dil modelinin her markayı, perakendeciyi ve pazaryerini ne sıklıkla, hangi sırayla ve kaç modelde andığını ölçer. Analizde markalar, perakendeciler, pazaryerleri, alt markalar ve yayıncılar birlikte takip edilir; bu farklı türleri kapsayan toplamlar rapor boyunca isim olarak ifade edilir. Sıralamalar aynı soruların altı kesiti için ayrı ayrı hesaplanır: tüm sorular, yerli marka isteyen sorular, köken kısıtı olmayan sorular ve üç soru türü. Bu kesitler 2. Bölümde tanımlanır. Çalışma belirli bir tarihin görünümünü yansıtır ve 11. Bölümdeki kısıtlar çerçevesinde okunmalıdır.

Bu rapor nasıl okunmalı - görünürlük kalite demek değildir

Bu rapor tek bir şeyi ölçer: Türkiye’de iç giyim, çorap ve plaj giyimi hakkında soru sorulduğunda bir markanın ne sıklıkta, ne kadar öne çıkarak ve kaç yapay zekâ asistanı genelinde anıldığını. Yüksek bir puan, bu sistemlerin şu anda o marka hakkında erişilebilir çok sayıda bilgiye sahip olduğu ve markayı kolayca öne çıkardığı anlamına gelir; markanın daha iyi, daha rahat, daha ucuz ya da daha kaliteli olduğu anlamına gelmez. Düşük bir puan ya da sıfır, markanın şu anda bu sistemler için daha az görünür olduğu anlamına gelir; markanın daha kötü olduğu anlamına gelmez. Yapay zekâ görünürlüğü; bilginin erişilebilirliğini ve keşfedilebilirliğini yansıtır; ürün kalitesini, kalıp uyumunu, fiyatı veya güvenilirliği değil. Bu çalışma hiçbir önerinin doğruluğunu, kalitesini veya duygusal tonunu (sentiment) ölçmez.

1. Yönetici Özeti

Tek cümlelik çıkarım: Penti, 1.125 yanıtın %50,49’unda anılarak Türkiye iç giyim, çorap ve mayo pazarında tüm kesitlerde lider; diğer isimler, soru yerli marka istediğinde neredeyse tamamen yerli, köken kısıtı olmadığında ise çok daha dengeli bir yerli-yabancı dağılım gösteriyor.

• Penti açık farkla lider. Genel sıralamada 97,27 puana sahip; 1.125 yanıtın %50,49’unda (568 yanıt) ve beş modelin tamamında anılıyor. Dagi (70,16), Suwen (66,34), Ayyıldız (64,55) ve Dündar Çorap (63,32) ilk beşi tamamlıyor.
• Takip edilen 487 isimden 26’sı genel sıralamaya giriyor: 19 yerli ve 7 yabancı. Ortalama puanları 55,05. Eşiği geçen yedi yabancı isim Decathlon, Intimissimi, Calzedonia, Marks & Spencer, MOEVA, Nike ve Oysho. Asistanlar pazaryerlerini de andığı için Trendyol (21. sıra) ve Hepsiburada (26. sıra) markalarla birlikte sıralanıyor.
• Yerli-yabancı dağılımını sorunun biçimi belirliyor. Yerli marka isteyen 23 soruda (575 yanıt), eşiği geçen isimlere ait bahsedilmelerin %97,38’i yerli, %2,62’si yabancı. Bu 2.103 bahsedilmenin tamamının kökeni kayıtlı. Köken kısıtı olmayan 22 soruda (550 yanıt) paylar %55,31 yerli ve %44,69 yabancı; 1.931 bahsedilmenin tamamının kökeni kayıtlı. Bu ikinci pay hesabına giren 28 ismin 16’sı yabancı.
• Yerli marka isteyen sorularda yalnızca bir yabancı marka eşiği geçiyor. Londra’dan yönetilen mayo markası MOEVA, bu gruptaki 575 yanıtın 55’inde (%9,57) anılıyor ve sıralamaya giren 32 isim arasında 14. sırada. Diğerlerinin tamamı yerli.
• Köken payları Haziran’la karşılaştırılamaz. Bu raporda köken, markanın faaliyetlerinin yönetildiği ülkeye göre belirleniyor. Haziran’da ise markanın Türkiye’de kurulmuş ve merkezinin Türkiye’de olması gerekiyordu. Yeni kurala göre OYE Swimwear, Sand&Blue ve Alvina yerli, Lovable ise İtalyan olarak sınıflandırılıyor. Bu değişiklikler pazarın değişimini değil, kural ve araştırmadaki değişimi yansıtıyor. Bu nedenle rapordaki hiçbir köken payı Haziran’la karşılaştırılmıyor.
• Asistanlar liderde birleşiyor, yanıtların kapsamı konusunda ayrışıyor. Her model en sık Penti’yi anıyor. Ancak Grok 4.3 yanıt başına 11,48, Gemini 3.6 Flash 9,51 isim anarken Claude Haiku 4.5’te bu sayı 4,19, ChatGPT 5.6 Luna Pro’da 4,21. İki pazaryerinin sıralaması büyük ölçüde Grok’a dayanıyor: Hepsiburada’nın genel kesitteki 124 bahsedilmesinin 108’i, Trendyol’un 172 bahsedilmesinin 134’ü bu modelden geliyor.
• Dört model tüm yanıtlarında, biri ise yanıtlarının bir bölümünde web kaynaklarına dayandığını bildirdi. Toplam 1.125 yanıtın %87,11’i web kaynaklarıyla desteklendi. Dört model, 225 yanıtının %100,00’ında bunu bildirdi. Gemini 3.6 Flash’ta oran %35,56; kalan 145 yanıtta web kaynaklarına dayanıp dayanmadığına ilişkin hiçbir üst veri yok. Bu eksiklik, yanıtların modelin yerleşik bilgisinden üretildiğini kanıtlamıyor.
• Haziran’a göre en fazla Kom yükseldi, Ayyıldız geriledi; ancak model grubu da değişti. Aynı 45 soruda, Haziran yanıtları bu raporun yöntemiyle yeniden sayıldığında Kom’un bahsedilme oranı 1.117 yanıtta %5,46’dan, Eylül’ün 1.125 yanıtında %19,02’ye yükseldi (+13,56 yüzde puan). Ayyıldız’ınki %30,44’ten %19,56’ya geriledi (-10,88 yüzde puan). Bu dönemde Gemini 2.5 Flash-Lite ve GPT-4o-mini’nin yerini Gemini 3.6 Flash ve ChatGPT 5.6 Luna Pro aldı. Kom’un artışı ağırlıklı olarak yeni eklenen bu iki modelde görülüyor (8. Bölüm).
• Kaynaklarda marka ve pazaryeri siteleri önde. penti.com, 225 soru-model birleşiminin 80’inde (%35,56) kaynak gösteriliyor; ardından ayyildiz.com.tr (49) ve trendyol.com (46) geliyor. Claude Haiku 4.5 her yanıtında tam 5 kaynak gösterdiği için bu modelin alan adı sayımları bir üst sınırla kısıtlı; diğer modellerle doğrudan karşılaştırılamaz.

Neden önemli? Alışveriş yapanlar, iç çamaşırı, çorap ve mayoyu nereden alabileceklerini giderek daha sık yapay zekâ asistanlarına soruyor. Bir markanın bu yanıtlarda yer alması, başlı başına bir keşif kanalına dönüşüyor. Haziran raporu başlangıç ölçümünü oluşturdu; bu rapor aynı 45 soruyu birebir tekrarlayarak değişimin ilk kez incelenmesini sağlıyor. Ancak yanıt veren beş asistanın ikisi değiştiği için karşılaştırmayı etkileyen bu unsur, bulguların yanında açıkça belirtiliyor. En net bulgu bir değişimden çok bir yapı: aynı asistanlar, aynı gün, yalnızca soruda yerli marka istenip istenmemesine bağlı olarak neredeyse tamamen yerli isimlerden oluşan veya yerli-yabancı rekabetinin güçlü olduğu yanıtlar üretiyor. Bir hatırlatma: aşağıdaki rakamlar görünürlüğü ve bilginin erişilebilirliğini anlatır; hangi markaların en iyi olduğunu değil.

2. Yöntem

Tek cümlelik çıkarım: Beş modele 45 Türkçe soru beşer kez soruldu; 225 soru-model birleşiminde 1.125 yanıt elde edildi. 487 isim her kesitte ayrı ayrı puanlandı; Haziran’dan bu yana iki model, bahsedilme sayım yöntemi ve köken kuralı değişti.

2.1 Kapsam ve modeller

Çalışma, beş büyük dil modelini aynı Türkçe sorularla API üzerinden sorguladı. 45 sorunun her biri her modele beşer kez soruldu; 225 soru-model birleşimindeki 1.125 yanıtın tamamı 21 Eylül 2026’da toplandı ve incelendi. Sorular Türkçe olduğundan modeller pazar bağlamını sorulardan çıkarıyor. Bu turda kullanılan sistem komutu ve yerel ayar parametresi kaydedilmedi; rapor bu iki konuda bir iddiada bulunmuyor.

2.2 Web araması yapılandırması

Her modelden web araması yapması istendi. Modelin gerçekten arama yapıp yapmadığı ise ayrı bir konu. Aşağıdaki tablo bu ayrımı koruyor: arama talebi sütunu modele ne istendiğini, diğer sütunlar modelin ne döndürdüğünü gösteriyor.

1.125 yanıtın %87,11’i web kaynaklarıyla desteklendi. Dört model yanıtlarının %100,00’ında bunu bildirdi. Gemini 3.6 Flash’ta oran %35,56: 80 yanıt arama yapıldığını bildiriyor, kalan 145 yanıtta ise web kaynaklarına ilişkin hiçbir üst veri bulunmuyor. “Bilinmiyor” olarak sınıflandırılan bir yanıt, yerleşik bilgiden verilmiş bir yanıt değildir. Modelden arama yapması istendi, ancak yapıp yapmadığı bilinmiyor. Yanıt, bildirilmemiş bir bilgi erişimine, modelin yerleşik bilgisine veya ikisine birden dayanmış olabilir. Bu rapor, söz konusu 145 yanıtı hiçbir yerde yerleşik bilgiden verilmiş yanıtlar olarak ele almıyor.

Bu nedenle raporda, Haziran’da olduğu gibi, web araması ile yerleşik bilgiyi karşılaştıran bir bölüm bulunmuyor; ancak gerekçe farklı. Her modelden arama yapması istendiği için çalışma tasarımında ayrı bir yerleşik bilgi grubu yok. Web kaynaklarıyla desteklendiği bildirilmemiş yanıtların tamamı ise tek bir modele ait ve bilgi kaynağı bilinmiyor. Sıralamayı bu ayrımla bölmek, web araması ile yerleşik bilgiyi değil Gemini 3.6 Flash ile diğer dört modeli karşılaştırmak olurdu.

Ölçümden ziyade kaynak gösterimi sınırı. Claude Haiku 4.5, 225 yanıtının her birinde tam 5 kaynak gösterdi. Bu nedenle alan adı sayımları bu üst sınırda kesiliyor ve sınır uygulanmayan bir modelin sayımlarıyla karşılaştırılamıyor. 9. Bölümde sonuçlar bu kısıtla yorumlanıyor.

2.3 Sorular ve kesitler

45 sorunun tamamı Haziran’da kullanılan sorularla birebir aynı: hiçbir soru eklenmedi, çıkarılmadı veya yeniden yazılmadı. Sorular, ne istediklerine göre keşif (genel bir “hangi marka?” sorusu), özellik (dikişsiz veya uygun fiyatlı gibi belirli bir özellik) ve kullanım senaryosu (doğum sonrası mayo gibi bir ihtiyaç) olarak sınıflandırılıyor. Ayrıca marka kökenini kısıtlayıp kısıtlamadıklarına göre ayrılıyor. Köken kısıtlı soru yerli marka istiyor (“iyi bir yerli iç giyim markası var mı”); köken kısıtı olmayan soru ise böyle bir koşul içermiyor (“dikişsiz belli olmayan külot önerisi”).

Her metrik, altı kesitin her birinde ayrı ayrı hesaplanıyor:

Haziran raporunda ilk üç kesit ana, yerli ve global olarak adlandırılmıştı. Bu raporda tüm soruları kapsayan kesit genel kesit olarak anılıyor.

Her sorunun hangi alt kategori için yazıldığı da kayıtlı: iç giyim, çorap veya mayo/plaj giyimi. Ek bölümünde bu bilgi her sorunun yanında gösteriliyor. Ancak serinin kuralları gereği, bir alt kategori yalnızca veri toplamadan önce çalışma kapsamında tanımlanmışsa ayrı bir kesit olarak yayımlanabiliyor. Bu çalışmada böyle bir tanım yapılmadı. Dolayısıyla Haziran’ın alt kategori sıralamaları tekrarlanmıyor ve raporda alt kategori bazında herhangi bir rakam verilmiyor. Bu konu 7. Bölümde açıklanıyor.

2.4 Adların eşleştirilmesi ve doğrulanması

Her yanıttaki her ad, Herm.io’nun marka kayıtlarıyla eşleştiriliyor. Kayıtlı bir markaya veya alternatif adlarından birine uyan ad doğrudan sayılıyor; aday incelemesine girmiyor. Eşleşmeyen adlar ise aday olarak inceleniyor. Bu dönemde 428 aday değerlendirildi: 407’si bir markayla eşleştirildi, 15’i için bir dil modeli karar verdi, 6’sı için önceki çalışmalardan kayıtlı bir karar kullanıldı. Bu sayılar takip edilen isimlerin toplamını değil, yapılan inceleme işini gösteriyor; bu nedenle 487 isimlik toplamla birebir örtüşmeleri beklenmez.

Altı aday, marka olmadığı gerekçesiyle reddedildi. Bu örnekler kuralların nasıl işlediğini gösteriyor.

Bir adın reddedilmesi, bahsedilmenin mutlaka kaybolduğu anlamına gelmiyor. Altı adayın üçü takip edilen markaları içeriyor. “Tutku / Tutku Elit” (6 yanıt), Tutku’ya sayıldı. “Kom & Ayyıldız” ve “Kom & Dagi” (her biri 3 yanıt) ayrıştırıldı; içerdikleri her markaya ayrı ayrı bahsedilme yazıldı.

Mağaza ile marka ayrımı. plajperisi.com.tr (5 yanıt) ve glingerie.com.tr (4 yanıt) marka olarak kabul edilmedi ve sayıma alınmadı.

Web adresi, marka adı olarak sayılmıyor. Üç yanıtta açıkça yazılan ayyildiz.com.tr, Ayyıldız’ın kendi alan adı. Marka adı olarak kabul edilmediği için yalnızca bu adresin yazılması söz konusu 3 yanıtta Ayyıldız’a bahsedilme olarak eklenmedi.

Bir ad için, değerlendirme istenmeden önce eşleştirme değiştirildi. “sunset” bu çalışmada genel marka kayıtlarındakinden farklı bir markayı ifade ediyor. Yanıtlar bir mayo üreticisini tarif ettiği için ad, ABD’deki Sunset Magazine yerine yerli mayo markası Sunset Swimwear ile eşleştiriliyor. Bu yönlendirme bahsedilmeleri başka bir isme aktarır; takip edilen isim sayısını değiştirmez. Bu dönemde hiçbir ada özel bir dışlama uygulanmadı.

Ad benzerliği, aynı marka olmak anlamına gelmiyor. En az üç yanıtta anılan isimler arasında, birbirine benzeyen dokuz ad çifti işaretlendi. Trendyolmilla / Trendyol, Pazarama / Zara ve Vakkorama / Vakko bunlar arasında. Dokuz çiftin hiçbirinde kayıtlı web sitesi ortak değil; her çift iki ayrı isim olarak takip ediliyor.

Sonuçta 487 isim takip ediliyor: 394 marka, aynı zamanda perakendeci olan 39 marka, 26 perakendeci, 14 alt marka, 9 pazaryeri ve 5 yayıncı. 266’sının kökeni yerli, 174’ünün yabancı olarak kayıtlı; 47’sinin köken bilgisi yok. Geçici statüde hiçbir isim bulunmuyor. Hiçbirinin kayıtlarında ürün kategorisi olmadığı için sektör kapsamına girip girmediği belirlenemedi; bu nedenle 487 ismin tamamı sıralamaya girmeye uygun kabul ediliyor.

2.5 Yapay Zekâ Görünürlük Puanı (0–100)

Puan = 0,45 × Bahsedilme + 0,3 × Konum + 0,25 × Kapsam

Bahsedilme, bir ismin ilgili kesitteki yanıtların ne kadarında anıldığıdır. Konum, ismin anıldığı her yanıtta ilk göründüğü sıranın tersinin ortalamasıdır (MRR): ilk sıra 1, ikinci sıra 0,5 vb. Kapsam, beş modelden kaçının o ismi andığıdır. Her bileşen, ilgili kesitte eşiği geçen isimler arasındaki en yüksek değere göre ölçeklenir; hiçbir değer üst sınırda kesilmez. Bir ismin bir kesitte sıralamaya girmesi için o kesitteki yanıtların en az %5’inde anılması gerekir. Bunun dışında mutlak bir asgari bahsedilme sayısı uygulanmaz.

Hesaplama örneği — Penti, genel kesit. Penti, 1.125 yanıtın 568’inde anılıyor: bahsedilme oranı %50,49. Bu, kesitte eşiği geçenler arasındaki en yüksek oran olduğu için bahsedilme bileşeni 100,00. Penti’nin 0,5303 MRR değeri, Dündar Çorap’a ait kesit maksimumu 0,5835 ile karşılaştırıldığında konum bileşeni 90,89 oluyor. Beş modelin tamamında anıldığı için kapsam bileşeni 100,00. Bileşik puan: 0,45 × 100,00 + 0,3 × 90,89 + 0,25 × 100,00 = 97,27. Konum bileşeni, yuvarlanmamış girdilerle hesaplanıyor (MRR 0,530297646 ve maksimum 0,583473167). Sayfada dört ondalıkla gösterilen rakamların birbirine bölünmesi biraz farklı bir sonuç verir.

Penti’nin puanı 100 değil 97,27; çünkü genel kesitte en yüksek MRR lider Penti’ye değil Dündar Çorap’a ait. Maksimumlar yalnızca eşiği geçen isimlerden alındığı için eşiği geçemeyen bir ismin bir bileşeni 100’ü aşabilir. Toplam 1.978 isim-kesit satırının 48’inde (%2,40) bu durum görülüyor; tamamı eşiği geçemeyen isimlere ait. Bu 48 satır, eşiği geçemeyenlere ait 1.791 satırın %2,70’i. 100’ün üzerindeki değer, ismin o bileşende kesitin lider değerini aştığını, ancak sıralamaya girecek kadar sık anılmadığını gösterir.

Her puan, tek bir kesitin ölçeğine aittir. Lider değer değiştiğinde ölçek de değişir. Bu nedenle Yapay Zekâ Görünürlük Puanları farklı kesitler, dönemler veya sektörler arasında karşılaştırılmaz. Raporda Haziran’a göre puan değişimi gösterilmiyor. Dönem karşılaştırmasında (8. Bölüm) yalnızca genel kesitteki ham bahsedilme oranı kullanılıyor. Her tablonun ölçeğini belirleyen maksimum değerler raporun veri dosyasında yayımlanıyor.

2.6 Haziran’dan bu yana ne değişti, neler karşılaştırılabilir?

Haziran’la yapılacak her karşılaştırmada üç değişiklik önemli. Model grubu: üç model aynı kaldı, ikisi değişti. Raporda bu değişimin etkisini giderecek bir düzeltme yapılmıyor. Sayım yöntemi: Haziran sayfası, metninde bir ad geçen her yanıtı sayıyordu; bu rapor yalnızca önerilen marka olarak belirlenen adları sayıyor. Normal markalarda iki yöntem neredeyse aynı sayıları veriyor. Adları nereden satın alınacağına dair ifadelerde ve bağlantılarda da geçen iki pazaryerinde ise sonuçlar farklı (8. Bölüm). Karşılaştırmanın iki tarafında da aynı yöntem kullanılsın diye, bu rapordaki Haziran değerleri Haziran yanıtlarının bu raporun yöntemiyle yeniden sayılmış hâli. Haziran sayfasında yayımlanan rakamlar değil. Köken kuralı: 2.7’de açıklanıyor.

2.7 Köken, tarafsızlık ve Herm.io’nun analizden çıkarılması

Köken, markanın faaliyetlerinin yönetildiği ülke olarak tanımlanıyor. Bu ülke, markanın sahibinin ülkesiyle her zaman aynı değil. LVMH Fransız olsa da Fendi Casa İtalyan; Galderma İsviçreli olsa da Cetaphil Amerikan. Marka için ayrı bir yönetim ülkesi belirlenemiyorsa ana şirketin merkezinin bulunduğu ülke esas alınıyor. Yerel pazara özgü ad varyantları, köken okunmadan önce ana markada birleştiriliyor; böylece bir marka, yerel iştiraki üzerinden anıldığı için yerli olarak kaydedilmiyor. Ana marka bu dönemde takip edilmiyorsa varyant için ayrıca araştırılmış köken bilgisi kullanılıyor. Tablolarda ISO ülke kodları, pay hesaplarında ise yerli/yabancı gruplaması gösteriliyor. Kökeni kayıtlı olmayan isimler tablolarda kalıyor, tüm köken paylarından çıkarılıyor ve sayıları ayrıca belirtiliyor; varsayımla bir ülkeye atanmıyor.

Haziran’da farklı bir kural uygulanmıştı. Bir marka yalnızca Türkiye’de kurulmuş ve merkezi Türkiye’deyse yerli sayılıyordu. Bu raporun kuralına göre OYE Swimwear, Sand&Blue ve Alvina yerli, Lovable İtalyan. Bunlar pazarın değil, kural ve araştırmanın değişimini gösteriyor. Aynı dönem içindeki yerli-yabancı karşılaştırmasını değerlendirebilmek için kural burada ve her köken bulgusunun yanında açıkça belirtiliyor. Ancak kural değişiminin öncesi ile sonrası karşılaştırılamaz; rapordaki hiçbir köken payı Haziran’la karşılaştırılmıyor.

Pazaryerleri ve perakendeciler tüm sıralamalara dâhil. Çünkü asistanlar bu isimleri de anıyor. 3.3’teki yalnızca marka görünümü, eşiği geçen iki pazaryerini — Hepsiburada ve Trendyol — adları üzerinden çıkarıyor; başka hiçbir şeyi değiştirmiyor. Kendi markaları olan perakendeciler korunuyor. Sıralamaya giren Decathlon, Cottonhill ve LC Waikiki bunlar arasında.

Köken payları, yalnızca marka görünümünde eşiği geçen isimler üzerinden hesaplanıyor. Öne çıkarılan pay hesabına, kökeni kayıtlı ve eşiği geçmiş isimler giriyor. Pazaryerleri ve yayıncılar çıkarılıyor: pazaryeri markanın satın alındığı, yayıncı ise hakkında içerik üretildiği yer. Kendi markaları olan perakendeciler korunuyor. Her payın yanında kapsamı, yani kökeni kayıtlı olan ve eşiği geçen isimlere ait bahsedilme sayısı gösteriliyor. Eşiği geçip geçmediğine bakılmaksızın takip edilen tüm isimler için aynı hesap, kontrol amacıyla ayrıca yayımlanıyor. Bu ikinci hesap daha az anılan isimleri de kapsıyor; okurun sıralamada gördüğü isimlerle sınırlı değil. Bu yöntem yalnızca pay hesabına uygulanıyor; kimin sıralamaya gireceğini değiştirmiyor.

Tarafsızlık ve Herm.io’nun analizden çıkarılması. Bu, belirli bir odak markası olmayan, pazar geneline yönelik bir çalışma. Herm.io’nun kendi alan adı analizden önce kaynak verisinden çıkarılıyor. Böylece şirketin kendi içeriği kaynak gösterilen alan adları arasında yer almıyor ve hiçbir rakamı etkilemiyor.

3. Genel Görünürlük Sıralaması

Tek cümlelik çıkarım: Takip edilen 487 isimden 26’sı genel sıralamaya giriyor. Penti 97,27 puanla açık farkla lider; diğer isimlerin sırası, ne sıklıkla anıldıkları kadar yanıtın ne kadar başında yer aldıklarına da bağlı.

Aşağıdaki liste, 1.125 yanıtın en az %5’inde anılan 26 ismi Yapay Zekâ Görünürlük Puanına göre sıralıyor. Hatırlatma: sıralanan şey görünürlük; ürün kalitesi değil.

Sıralamaya giren 26 ismin ortalama puanı 55,05. 19’u yerli, 7’si yabancı.

3.1 Sıralamanın katmanları

Lider (97,27). Penti, %50,49 ile kesitin en yüksek bahsedilme oranına sahip (1.125 yanıtın 568’i) ve beş modelin tamamında anılıyor. Maksimuma ulaşamadığı tek bileşen konum: MRR değeri 0,5303; Dündar Çorap’ta ise 0,5835.

İkinci grup (70,16–64,55). Dagi (70,16), Suwen (66,34) ve Ayyıldız (64,55), yanıtların yaklaşık beşte biri ile üçte biri arasında anılıyor: oranları sırasıyla %30,49, %22,58 ve %19,56. Bu üçlüde en az anılan Ayyıldız, ancak yanıtta en erken yer alan da o: MRR değeri 0,4303, Dagi’ninki 0,3499.

Erken anılmayla yükselen markalar ve Kom (63,32–59,94). Dündar Çorap, %9,33 bahsedilme oranına rağmen (1.125 yanıtın 105’i) beşinci. Çünkü anıldığında, eşiği geçen diğer tüm isimlerden daha erken yer alıyor; 0,5835 ile kesitin en yüksek MRR değerine sahip. Bolero (60,97) benzer bir örnek: %9,60 bahsedilme oranı (108 / 1.125) ve 0,5332 MRR. Kom ise bu iki markanın 105 ve 108 bahsedilmesine karşı 214 yanıtta (%19,02) anılıyor. Buna rağmen genellikle daha geç yer aldığı için (MRR 0,3497) 59,94 puanla ikisinin de altında kalıyor.

Birbirine yakın orta grup (57,69–49,35). Decathlon’dan (8. sıra) DeFacto’ya (19. sıra) uzanan bu grupta yerli ve yabancı isimler iç içe. Kendi markaları olan Fransız perakendeci Decathlon, %11,82 ile (133 / 1.125) en yüksek sıradaki yabancı isim. Intimissimi, Nike ile birlikte eşiği geçenler arasındaki en düşük bahsedilme oranına sahip: %5,16 (58 / 1.125). Ancak 0,5077 MRR ile 10. sıraya çıkıyor. Blackspade bunun tersine bir örnek: %14,13 oranında (159 / 1.125) anılıyor, fakat 0,3062 MRR nedeniyle 14. sırada kalıyor. Marks & Spencer (53,97) ile Tutku (53,94) arasında yalnızca birkaç yüzde birlik puan farkı var; bu büyüklükteki farklar anlam taşımıyor.

Sıralamanın son grubu (48,89–35,82). Cottonhill, Trendyol, Nike, NBB, LC Waikiki, Oysho ve Hepsiburada bu grupta. İki pazaryeri, sıklık ile konum arasındaki en belirgin ayrımı gösteriyor: Trendyol yanıtların %15,29’unda (172 / 1.125), Hepsiburada %11,02’sinde (124 / 1.125) anılıyor; MRR değerleri ise 0,1739 ve 0,1166. Göründüklerinde genellikle geç yer alıyorlar; çoğunlukla ne alınacağından ziyade nereden alınacağı bağlamında. Oysho ve Hepsiburada dört modelde, diğer tüm sıralanan isimler beş modelin tamamında anılıyor. Takip edilen diğer isimler eşik altında; ek bölümünde hepsi listeleniyor.

3.2 Aynı isimlerin bahsedilme oranına göre sıralaması

Puan, sıklığın yanında yanıtta öne çıkmayı da hesaba kattığı için ham bahsedilme oranına göre sıralama farklı. Bu fark, görünürlüğün nasıl oluştuğunu anlamaya yardımcı oluyor.

İlk dört isim iki yöntemde de aynı. En büyük sıra farkı pazaryerlerinde: Trendyol bahsedilme sayısında 6., puanda 21.; Hepsiburada ise 10. ve 26. sırada. Blackspade (7. ve 14.), DeFacto (11. ve 19.), Tutku (9. ve 13.) ve Kom (5. ve 7.) konum bileşeni nedeniyle geriye düşüyor. Decathlon ile Marks & Spencer iki listede de aynı sırayı koruyor.

3.3 Yalnızca marka görünümü

Eşiği geçen iki pazaryeri — Hepsiburada ve Trendyol — adları üzerinden çıkarılıp diğer her şey aynı bırakıldığında 24 isim kalıyor. Ölçek hâlâ genel kesite ait olduğu için puanlar değişmiyor; Trendyol’un altında sıralanan isimler birer sıra yükseliyor. Decathlon, Cottonhill ve LC Waikiki listede kalıyor: bunlar kendi markaları olan perakendeciler, pazaryeri değil.

4. İki Farklı Görünüm: Yerli Marka İsteyen ve Köken Kısıtı Olmayan Sorular

Tek cümlelik çıkarım: Yerli marka isteyen 23 soruda, eşiği geçen isimlere ait bahsedilmelerin %97,38’i yerli, %2,62’si yabancı; köken kısıtı olmayan 22 soruda ise %55,31’i yerli, %44,69’u yabancı. Pay hesabına giren sırasıyla 2.103 ve 1.931 bahsedilmenin tamamının kökeni kayıtlı.

45 sorunun 23’ü yerli marka istiyor, 22’si ise böyle bir koşul içermiyor. Her grubun kendi sıralaması, paydası ve ölçeği var. Hiçbiri tek başına pazarın tamamını temsil etmiyor. Bu nedenle iki bulgu her zaman birlikte, dayandıkları soru sayılarıyla veriliyor.

4.1 İki kesitte köken payı

Yerli marka isteyen sorular (23 soru, 575 yanıt): eşiği geçen isimlere ait bahsedilmelerin %97,38’i yerli, %2,62’si yabancı. Bu 2.103 bahsedilmenin tamamının kökeni kayıtlı. Pay hesabına giren 30 ismin 29’u yerli; yalnızca MOEVA yabancı.

Köken kısıtı olmayan sorular (22 soru, 550 yanıt): paylar %55,31 yerli ve %44,69 yabancı. 1.931 bahsedilmenin tamamının kökeni kayıtlı. Pay hesabına giren 28 ismin 12’si yerli, 16’sı yabancı.

Asistanlar “yerli” ifadesini açıkça bir kısıt olarak algılıyor ve yanıtlarını yerli isimlerle oluşturuyor. Bu koşul olmadığında eşiği geçen yabancı isimlerin sayısı yerlilerden fazla. Buna rağmen yerli isimler daha büyük bahsedilme payına sahip; çünkü köken kısıtı olmayan sorularda en sık anılan Penti, Suwen ve Dagi yerli.

Tüm isimlerle yapılan kontrol hesabı da aynı yönde. Eşiği geçip geçmediğine bakılmaksızın takip edilen tüm isimlerde, yerli marka isteyen soruların bahsedilmeleri %90,34 yerli ve %9,66 yabancı olarak dağılıyor (3.794 bahsedilmenin 3.706’sının kökeni kayıtlı). Köken kısıtı olmayan sorularda paylar %52,22 ve %47,78 (3.720 bahsedilmenin 3.598’i). Yerli marka isteyen sorularda, daha az anılan isimleri de içeren toplam dağılımda yabancı payı sıralamaya girenlere göre daha yüksek. Bu, köken kısıtının anılan her ismi değil, eşiği geçen isimleri daralttığını hatırlatıyor.

Pay hesaplarından çıkarılan isimler sıralamada kalıyor. Trendyol ve Hepsiburada iki pay hesabından da çıkarılıyor: yerli marka isteyen kesitte 91 ve 69, köken kısıtı olmayan kesitte 81 ve 55 bahsedilme. Takip edilen tüm isimler üzerinden hesapta ise yerli marka isteyen kesitte toplam 207 bahsedilmesi olan 11 pazaryeri ve yayıncı, köken kısıtı olmayan kesitte toplam 179 bahsedilmesi olan 11 pazaryeri ve yayıncı çıkarılıyor. İki pazaryeri de yerli; bunları dâhil etmek, markalarla ilgisi olmayan bir nedenle yerli payını artırırdı. Her ikisi de tüm sıralamalarda kalıyor.

4.2 Yerli marka isteyen soruların sıralaması

Yerli marka isteyen 23 soruda (575 yanıt) 32 isim eşiği geçiyor. Köken payı hesabına 30’u giriyor: 29 yerli ve 1 yabancı. İki pazaryeri bu hesaptan çıkarılıyor.

Penti, 88,21 puan ve %48,87 bahsedilme oranıyla (281 / 575) lider. Dagi, 68,53 puanla ikinci (%33,39; 192 / 575). Bu kesitte uzmanlaşmış markalar öne çıkıyor. Woolona, %6,09 oranında (35 / 575) anılmasına rağmen 0,8595 MRR ile üçüncü. Haşema %6,43 oranı ve 0,7030 MRR ile sekizinci (37 / 575); Norfolk %5,91 ve 0,7005 MRR ile on ikinci (34 / 575; beş modelin dördünde anılıyor). Genel sıralamada beşinci olan Dündar Çorap burada dördüncü; bahsedilme oranı daha yüksek (%14,26; 82 / 575), MRR değeri 0,6426. Az sayıda bahsedilmeye ve erken anılmaya dayanan sıralamalar temkinli okunmalı.

Eşiği geçen tek yabancı marka MOEVA. 575 yanıtın 55’inde (%9,57), beş modelin tamamında anılıyor; 47,44 puanla 14. sırada. Marka Londra’dan yönetildiği için kökeni GB olarak kayıtlı. Dolayısıyla asistanların yerli marka isteyen bir soruya yabancı markayla yanıt verdiği gerçek bir örnek. Burada %8,87 oranıyla (51 / 575) 17. sırada olan OYE Swimwear, bu raporun kuralına göre yerli. Haziran kuralında yabancı sayıldığı için yerli marka isteyen soruların Haziran sıralamasıyla karşılaştırma yapılmıyor.

Hepsiburada bu kesitte yalnızca iki modelden gelen 69 bahsedilmeyle eşiği geçiyor. Bu, kesitte eşiği geçenler arasındaki en düşük model kapsamı; 5. Bölümde nedeni gösteriliyor.

4.3 Köken kısıtı olmayan soruların sıralaması

Penti burada da lider: 95,22 puan ve %52,18 bahsedilme oranı (287 / 550). Fark, ardından gelen isimlerde. Kendi markaları olan Fransız perakendeci Decathlon, 64,91 puan ve %21,27 oranıyla ikinci (117 / 550). Suwen (%24,18) ve Dagi (%27,45) onu izliyor; Dagi daha sık, ancak daha geç anılıyor. Bolero, %8,36 bahsedilme oranı (46 / 550) ve 0,6408 MRR ile beşinci sıraya çıkıyor.

Sıralamanın geri kalanında yabancı isimler yaygın. Marks & Spencer, %18,73 oranıyla yedinci (103 / 550); Intimissimi (%10,55) sekizinci, Calzedonia (%14,91) onuncu. Speedo, %5,09 oranı (28 / 550) ve 0,5604 MRR ile on birinci; beş modelin dördünde anılıyor. Nike, Victoria’s Secret, Adidas, Oysho ve Pierre Cardin ilk yirmide. Kendi markaları olan iki yerli perakendeci Cottonhill ve LC Waikiki, aynı %7,09 oranıyla (39 / 550) sırasıyla 12. ve 15. sırada.

4.4 Bu bölümde hangi karşılaştırmalar yapılmıyor?

Haziran’da köken farklı bir kuralla belirlendiği için bu bölümdeki hiçbir köken payı Haziran’la karşılaştırılmıyor (2.7). Yerli marka isteyen soruların sonucu tek başına okunmamalı: yerli marka isteyen 23 soruda %97,38 yerli ve %2,62 yabancı payı, pazar kadar sorunun biçimini de anlatıyor. 6. Bölümdeki soru türü kesitleri ise yerli marka isteyen ve köken kısıtı olmayan soruları birlikte içeriyor. Dolayısıyla bu kesitlerde eşiği geçen yerli isimlerin sayısı, köken payı ölçümü değil.

5. Modeller Arasındaki Farklar

Tek cümlelik çıkarım: Her model en sık Penti’yi anıyor; ancak Grok 4.3 yanıt başına 11,48 isim anarken Claude Haiku 4.5’te bu sayı 4,19. İki pazaryerinin sıralaması da ağırlıklı olarak tek bir modele dayanıyor.

5.1 Model bazında davranış

Beş modelin tamamında Penti en sık anılan isim, ancak oranlar çok farklı. Penti, Gemini 3.6 Flash’ın yanıtlarının %76,89’unda, Grok 4.3’ün %60,44’ünde, Perplexity Sonar’ın %53,78’inde anılıyor. ChatGPT 5.6 Luna Pro’da oran %32,89, Claude Haiku 4.5’te %28,44. En kısa yanıtları veren iki model, lideri de en az anan modeller.

En büyük fark, yanıtların içerdiği isim sayısında. Grok 4.3 yanıt başına 11,48 isim anıyor ve toplam 291 farklı isimle en geniş çeşitliliğe ulaşıyor. Gemini 3.6 Flash yanıt başına 9,51 isim (toplam 220 farklı isim), Perplexity Sonar 5,73 (196) anıyor. ChatGPT 5.6 Luna Pro (4,21; 198 farklı isim) ve Claude Haiku 4.5 (4,19; 174) kısa ve seçici yanıtlar veriyor. Görünürlüğü düşük bir ismin yanıtta yer alıp almaması, hangi asistanın yanıt verdiğine büyük ölçüde bağlı.

5.2 Her modelin en sık andığı isimler

Modeller temel isimlerde birleşiyor: Grok 4.3 dışındaki her modelde ikinci sırada Dagi veya Ayyıldız var. Sonraki sıralarda ise ayrışıyorlar. Grok 4.3, iki pazaryerini ikinci ve dördüncü sıraya koyuyor: Trendyol %59,56, Hepsiburada %48,00. İkisinden herhangi birini ilk ona alan tek model Grok. Claude Haiku 4.5’in ilk onunda Marks & Spencer (%10,22), Calzedonia (%9,33) ve MOEVA (%8,44) yer alıyor. ChatGPT 5.6 Luna Pro’da Trendyolmilla dördüncü (%14,22), Norfolk altıncı (%12,44); bu iki isim başka hiçbir modelin ilk onunda yok. Gemini 3.6 Flash’ta Oysho dokuzuncu (%18,67).

5.3 Tek bir modelde yoğunlaşan görünürlük

Genel kesitte eşiği geçen üç ismin bahsedilmelerinin en az beşte üçü tek bir modelden geliyor:

Pazaryerlerinin sıralaması Grok’a dayanıyor. Hepsiburada’nın genel kesitteki 124 bahsedilmesinin 108’i (%87,10), Trendyol’un 172 bahsedilmesinin 134’ü (%77,91) Grok 4.3’ten geliyor. Grok, 225 yanıtının %59,56’sında Trendyol’u anıyor; bu, Penti’yi anma sıklığına neredeyse eşit. Trendyol’un 21., Hepsiburada’nın 26. sırası, modeller arasında ortak bir tercihten çok tek bir asistanın nereden satın alınacağına yönlendirme alışkanlığını yansıtıyor. Yerli marka isteyen kesitte Hepsiburada yalnızca iki modelde anılarak eşiği geçiyor.

Oysho’nun sıralaması ağırlıklı olarak Gemini’ye dayanıyor. Oysho’nun 63 bahsedilmesinin 42’si (%66,67) Gemini 3.6 Flash’tan geliyor. Bu model çalışmaya bu dönemde eklendi. Dolayısıyla bulgu, model grubundaki değişimin tek bir ismin konumunu nasıl değiştirebileceğini de hatırlatıyor.

5.4 Yalnızca tek modelin andığı isimler

Her model, başka hiçbir modelin anmadığı isimler de anıyor: Grok 4.3’te 82, Gemini 3.6 Flash’ta 52, ChatGPT 5.6 Luna Pro’da 42, Perplexity Sonar’da 25 ve Claude Haiku 4.5’te 23 isim.

6. Soru Türüne Göre Liderlik

Tek cümlelik çıkarım: Penti üç soru türünde de lider. Keşif sorularında 49 isim sıralamaya girerken özellik ve kullanım senaryosu sorularında bu sayı 25’er. Erken anılarak öne çıkan markalar da soru türüne göre değişiyor.

Keşif — “hangi marka?” soruları görünürlüğü en geniş gruba yayıyor: 288 farklı isim, eşiği geçen 49 isim ve üç tür arasındaki en düşük ortalama puan, 40,41. Penti bu yanıtların %61,07’sinde (229 / 375) anılıyor; bu, tüm kesitlerdeki en yüksek oranı. İlk beşin tamamı yerli: Penti, Dagi, Suwen, Ayyıldız ve Kom. Kesitin en yüksek MRR değeri 0,7692 ile Falke’ye ait.

Özellik — belirli bir ürün özelliği sorularında 257 farklı isimden 25’i sıralamaya giriyor. Ortalama puan 53,19 ile üç türün en yükseği. Penti %48,80 oranıyla lider (183 / 375). Dündar Çorap, %14,13 bahsedilme oranı (53 / 375) ve 0,7120 MRR’nin etkisiyle 66,97 puanla ikinci. Kesitin en yüksek MRR değeri 0,7381 ile Speedo’ya ait.

Kullanım senaryosu — belirli bir ihtiyaç sorularında da 284 farklı isimden 25’i eşiği geçiyor. Ortalama puan 48,79. Penti %41,60 oranıyla lider (156 / 375); bu, üç soru türündeki en düşük oranı. Woolona, %12,00 bahsedilme oranı (45 / 375) ve 0,8519 MRR ile 67,98 puanla ikinci. Bu MRR, tüm soru türleri arasındaki en yüksek değer. Decathlon, 67,77 puanla üçüncü ve üç türün ilk beşlerinde yer alan tek yabancı isim; kullanım senaryosu yanıtlarının %20,00’sinde (75 / 375) anılıyor.

Her tür aynı sayıda yanıta, 375’e dayanıyor. Aralarındaki farklar köken bulgusu değil: kesitlerin yerli marka isteyen ve köken kısıtı olmayan soru dağılımları farklı. Kökenin ölçüldüğü yer 4. Bölüm.

7. Ürün Kategorisi ve Hedef Kitleye Göre Analiz

Tek cümlelik çıkarım: Bu dönemde ürün kategorisi veya hedef kitleye göre bir analiz yayımlanamıyor. Takip edilen hiçbir ismin bu özellikleri kayıtlı değil. Ayrıca veri toplamadan önce hiçbir alt kategori ayrı bir kesit olarak tanımlanmadı; serinin kuralları bunun önceden yapılmasını gerektiriyor.

Bu tür bir bölüm, isimleri sorulan sorulara göre değil, ürettikleri ürün kategorileri veya hizmet verdikleri hedef kitle gibi kendi özelliklerine göre sıralar. Bu dönemin verisinde böyle bir özellik yok: takip edilen 487 ismin hiçbirinde ürün kategorisi kayıtlı değil; hedef kitle bilgisi de bulunmuyor. Bu veri çıktısından ürün kategorilerine göre bir görünürlük bölümü oluşturulamıyor. Raporda eksik verinin yerine tahmin konulmuyor.

Soruların kendi alt kategorileri kayıtlı: iç giyim, çorap veya mayo/plaj giyimi. Ek bölümünde bu bilgi gösteriliyor. Ancak bu, markanın değil sorunun özelliği. Bu bilgiye göre ayrı bir sıralama yayımlamak, onu bir kesit hâline getirir. Serinin kuralları gereği bir alt kategori, yalnızca veri toplamadan önce çalışma kapsamında tanımlanmışsa kesit olarak yayımlanabilir. Bu çalışmada böyle bir tanım yapılmadığından Haziran’ın alt kategori sıralamalarının burada karşılığı yok.

8. Haziran’dan Bu Yana Ne Değişti?

Tek cümlelik çıkarım: Aynı 45 soruda, Haziran yanıtları bu raporun yöntemiyle yeniden sayıldığında Kom’un genel kesitteki bahsedilme oranı 13,56 yüzde puan yükseldi, Ayyıldız’ınki 10,88 yüzde puan geriledi. Ancak dönemler arasında beş modelden ikisi değişti; buradaki hiçbir rakam bu etkinin giderildiği bir ölçüm değil.

8.1 Karşılaştırma nasıl kuruldu?

Bu bölüm yalnızca genel kesitteki ham bahsedilme oranını karşılaştırıyor. Yapay Zekâ Görünürlük Puanları dönemler arasında taşınamaz. 45 sorunun tamamı iki dönemde de sorulduğu için ortak sorulardaki değişim, iki oranın doğrudan farkı: Haziran’ın 1.117 yanıtı ile Eylül’ün 1.125 yanıtı karşılaştırılıyor.

Haziran değerleri yeniden sayıldı. Bu bölümdeki her Haziran rakamı, o dönemin yanıtlarının bu raporun yöntemiyle yeniden sayılmış hâli. Yanıtlar bu dönemin marka kayıtlarıyla yeniden değerlendirildi; böylece karşılaştırmanın iki tarafında da aynı marka aynı biçimde sayılıyor. Bunlar Haziran sayfasında yayımlanmış rakamlar değil. Haziran sayfası, “Trendyol’dan satın alabilirsiniz” gibi ifadeler ve trendyol.com bağlantıları dâhil, metninde bir ad geçen her yanıtı sayıyordu. Bu rapor ise yalnızca önerilen marka olarak belirlenen adları sayıyor. Normal markalarda iki yöntem birbirine yakın sonuç veriyor; belirgin fark yalnızca iki pazaryerinde görülüyor. Haziran’ın yayımlanan sayfasında Trendyol 369, Hepsiburada 209 yanıtta görünüyordu. Aynı yanıtlar bu raporun yöntemiyle sayıldığında değerler 240 ve 135.

Model değişimi karşılaştırmayı etkiliyor; rapor bunu belirtiyor, etkisini düzeltmiyor. Claude Haiku 4.5, Perplexity Sonar ve Grok 4.3 iki dönemde de yanıt verdi. Gemini 2.5 Flash-Lite ve GPT-4o-mini yalnızca Haziran’da; Gemini 3.6 Flash ve ChatGPT 5.6 Luna Pro yalnızca Eylül’de kullanıldı. Ortak soru setini esas almak soruların etkisini dengeliyor; zaten soru seti değişmedi. Model grubunun değişimi için ise bir düzeltme yapılmıyor. Aşağıdaki her rakam bu etkene tabi: büyük bir değişimin yönü, tam büyüklüğüne göre daha güçlü biçimde destekleniyor.

Bu bölümde iki döneme de bu raporun köken sınıflandırması uygulanıyor. Haziran’ın kendi köken kuralı yeniden uygulanmıyor.

Her iki dönemde anılan 326 ismin 174’ü yükseldi, 130’u geriledi, 22’si değişmedi. Bu 326 ismin 181’i yerli; bunların 92’si yükseldi. 121’i yabancı; 71’i yükseldi. Kökeni kayıtlı olmayan 24 isim ise iki gruba da girmiyor. Ayrıca 161 isim yalnızca Eylül, 92 isim yalnızca Haziran yanıtlarında anıldı.

8.2 En fazla değişen isimler

Artışlar. Kom, Haziran’ın yeniden sayılmış yanıtlarında %5,46’dan (61 / 1.117), Eylül’de %19,02’ye (214 / 1.125) çıktı: +13,56 yüzde puan. Penti, %41,00’dan %50,49’a yükselerek 9,49 yüzde puan kazandı; Blackspade %5,28’den %14,13’e çıkarak 8,85 yüzde puan kazandı. Decathlon, %5,55’ten %11,82’ye yükselişiyle (+6,27 yüzde puan) en büyük on artış arasındaki tek yabancı isim.

Düşüşler. Ayyıldız, %30,44’ten (340 / 1.117) %19,56’ya (220 / 1.125) geriledi: -10,88 yüzde puan. Buna rağmen genel sıralamada hâlâ dördüncü. Trendyol %21,49’dan %15,29’a geriledi (-6,20 yüzde puan). Bu karşılaştırma, Haziran sayfasındaki 369 bahsedilmeye değil, yeniden sayımda bulunan 240’a dayanıyor. Marks & Spencer %16,11’den %10,04’e geriledi (-6,07 yüzde puan). İki dönemde de yerli olarak sınıflandırılan Sand&Blue %6,80’den %2,31’e geriledi (-4,49 yüzde puan). Skechers ve Minca’nın her biri 8 bahsedilmeye (%0,71) düştü; bu sayılar, değişimi yönün ötesinde yorumlamak için yetersiz.

8.3 Artış hangi modellerde görülüyor?

Kom’un artışı büyük ölçüde bu dönemde eklenen iki modelde görülüyor. Kom, Gemini 3.6 Flash’ta üçüncü (%48,89), ChatGPT 5.6 Luna Pro’da da üçüncü (%14,67). İki dönemde de kullanılan üç model arasında yalnızca Grok 4.3’ün ilk onunda yer alıyor: %18,22 ile onuncu. Blackspade’in görünümü benzer: Gemini 3.6 Flash’ta beşinci (%39,11), ChatGPT 5.6 Luna Pro’da onuncu (%6,67); aynı kalan üç modelin hiçbirinde ilk onda değil. Raporda yalnızca ortak modelleri kapsayan bir karşılaştırma yayımlanmıyor. Bu nedenle iki markadaki artışın ne kadarının model değişiminden kaynaklandığı söylenmiyor. Yalnızca model değişiminin artışın önemli bir bölümünü açıklıyor olabileceği dışlanamıyor.

9. Keşif Ekosistemi: Yapay Zekâ Markaları Nereden Tanıyor?

Tek cümlelik çıkarım: penti.com, 225 soru-model birleşiminin 80’inde (%35,56) kaynak gösteriliyor; listenin başında marka ve pazaryeri siteleri var. Ancak bir modelin kaynak gösterimleri üst sınırla kısıtlı, diğerinin web kaynaklarına ilişkin verisi kısmi. Dolayısıyla kaynak haritası modeller arasında aynı ölçüm koşullarına dayanmıyor.

Bir asistan web aramasıyla yanıt verdiğinde, o anda erişebildiği içerikten yararlanır. Kaynak adresleri alan adına indirildi ve soru-model birleşimi bazında sayıldı. Bir birleşim, tek sorunun tek modele sorulmasını ve o sorunun tekrarlarını kapsar; sayım yanıt bazında yapılmadı. Bu bölümde birbirinin yerine kullanılamayan üç birim var:

• Kaydedilen kaynak gösterimleri — 10.216. Modellerin döndürdüğü kaynak kayıtları.
• Kaynak ilişkilendirme satırları — 3.540. Her model, isim, alan adı ve ilişkilendirme kuralı için bir satır. Bir bahsedilme birden fazla alan adıyla ilişkilendirilebilir.
• Kaynakla ilişkilendirilen bahsedilmeler — 10.155. Bu satırlardaki bahsedilme sayılarının toplamı. Bir bahsedilme birden fazla satırda yer alabileceği için bu, farklı bahsedilmelerin sayısı değildir; herhangi bir bahsedilme oranının payıyla karşılaştırılamaz.

Yanıtların tamamında 296 alan adı kaynak gösterildi. Bunların 136’sı yalnızca tek bir soru-model birleşiminde yer aldı.

9.1 En çok kaynak gösterilen alan adları

penti.com, 225 birleşimin 80’inde (%35,56) kaynak gösteriliyor. Ardından ayyildiz.com.tr (49 birleşim; %21,78), pazaryeri trendyol.com (46; %20,44) ve dagi.com.tr (45; %20,00) geliyor. İlk on beş alan adının tamamı takip edilen isimlerden birine ait; çoğunluğu sıralamadaki markaların siteleri, ayrıca iki pazaryeri de var. oggusto.com, kaynak ilişkilendirme sütununda dikkat çekiyor: yalnızca 17 birleşimde (%7,56) kaynak gösterilmesine rağmen 458 bahsedilmeyle ilişkilendiriliyor. Bu, kaynak ilişkilendirme satırlarının, kaynak gösterilen sayfanın bilgi sağladığı kabul edilen her ismi saydığını hatırlatıyor.

9.2 Takip edilen isimlerin kendi web siteleri

296 alan adının 201’i, takip edilen bir ismin kendi web sitesi. Takip edilmek sıralamaya girmekle aynı şey değil: pazaryerlerinin, yayıncıların ve hiçbir kesitte eşiği geçemeyen isimlerin de siteleri var. Bu nedenle sayı sıralama listesindeki isim sayısıyla örtüşmez; markaların kendi kendilerini kaynak göstermesi olarak da okunmamalı. Bu alan adlarına ait satırlar, kaynakla ilişkilendirilen 10.155 bahsedilmenin 4.138’ini oluşturuyor. Bunlar farklı bahsedilmeler değil, ilişkilendirme satırlarının toplamları.

Bu sayı olduğundan düşük görünüyor. Kaynak gösterilen on bir alan adı, takip edilen bir ismin kendi sitesi gibi görünmesine rağmen onunla ilişkilendirilmedi. Çünkü marka kayıtlarında farklı bir web sitesi var veya hiç web sitesi yok: adidas.com.tr, amazon.com.tr, ankamedikal.com.tr, corapfabrikam.com, gowith.com.tr, jojomamanbebe.com, lavcorap.com.tr, marksandspencer.com.tr, n11.com, steppeberry.com ve tesmay.com. Dolayısıyla bunlar kendi web sitesi sayımına girmiyor.

62 satırda, bahsedilmeyi ismin kendi alan adıyla ilişkilendiren kural ile yanıttaki konuma göre ilişkilendiren kural, bahsedilmenin hangi kaynağa ait olduğu konusunda farklı sonuç verdi. Bu çelişkiler veride gösteriliyor; çözülmüş kabul edilmiyor.

9.3 Kaynak haritası neden modeller arasında farklı koşullara dayanıyor?

Modellerin kaynak verisine katkısı eşit değil. Claude Haiku 4.5, 225 yanıtının her birinde tam 5 kaynak gösterdi; toplam 1.125. Bu nedenle alan adı sayımları üst sınırda kesiliyor ve sınır uygulanmayan modellerle karşılaştırılamıyor. Perplexity Sonar tek başına 10.216 kaynak gösteriminin 6.103’ünü döndürdü. Gemini 3.6 Flash 712 kaynak gösterimi döndürdü; yanıtlarının %35,56’sında web kaynaklarına dayandığını bildirdi. Bir alan adının bu tablodaki yeri, modellerin ne okuduğu kadar hangi modelin daha çok kaynak gösterdiğini de yansıtıyor.

Bu dönemde alan adlarının kaynak türü sınıflandırması ve yanıt başına kaynak gösterimi sayıları bulunmuyor. Dolayısıyla Haziran’ın kaynak türü dağılımının burada karşılığı yok. Bu bölüm, kaynak gösterilmenin görünürlüğe neden olduğunu mu yoksa yalnızca onunla birlikte görüldüğünü mü test etmiyor.

10. Bulgular Ne Söylüyor?

Tek cümlelik çıkarım: Verinin tarafsız yorumundan beş bulgu çıkıyor: lider tüm kesitlerde aynı; köken dağılımı soruya bağlı; sıklık ve erken anılma sıralamada farklı yollarla öne çıkarıyor; pazaryerlerinin konumu tek bir modelde yoğunlaşıyor; daha az anılan isimlerin görünmesi ise yanıt biçimine bağlı.

Bu bölüm verideki örüntüleri yorumlar; tavsiye niteliğinde değildir. Görünürlük, ürün kalitesinden ayrı tutulur.

Lider tüm kesitlerde aynı. Penti genel kesitte (97,27), yerli marka isteyen kesitte (88,21), köken kısıtı olmayan kesitte (95,22) ve üç soru türünün tamamında (93,50; 88,87; 87,68) lider. Beş modelin de en sık andığı isim. Rapordaki başka hiçbir bulgu, verinin farklı kesitlerinde bu kadar tutarlı değil.

Köken dağılımı soruya bağlı. Yerli marka isteyen 23 soruda, eşiği geçen isimlere ait bahsedilmelerin %97,38’i yerli, %2,62’si yabancı; köken kısıtı olmayan 22 soruda paylar %55,31 ve %44,69. Her iki grupta da pay hesabına giren bahsedilmelerin tamamının kökeni kayıtlı. Asistanlar “yerli” ifadesini kısıt olarak algılıyor. Bu koşul olmadığında yerli isimler hâlâ önde, ancak yabancı isimler de görünürlükten önemli pay alıyor.

Sık anılmak ve erken anılmak farklı biçimlerde öne çıkarıyor. Dündar Çorap tüm yanıtların %9,33’ünde anılıyor; en erken yer aldığı için beşinci sırada (MRR 0,5835). Trendyol %15,29’unda anılıyor; ancak geç yer aldığı için 21. sırada (MRR 0,1739). Yerli marka isteyen kesitte Woolona, %6,09 bahsedilme oranı ve 0,8595 MRR ile üçüncü. “Sık anılmak” ve “erken anılmak” farklı göstergeler; puan ikisini de hesaba katıyor.

Pazaryerlerinin konumu tek bir modelin yanıt tarzına dayanıyor. Hepsiburada’nın genel kesitteki 124 bahsedilmesinin 108’i, Trendyol’un 172 bahsedilmesinin 134’ü Grok 4.3’ten geliyor. Bir pazaryerinin yanıtta yer alması genellikle nereden satın alınacağını gösteriyor. Bu model grubunda ise büyük ölçüde tek bir asistanın yanıt tarzını yansıtıyor.

Daha az anılan isimlerin görünmesi, yanıt biçimine bağlı. Grok 4.3 yanıt başına 11,48 isim anıyor, toplam 291 farklı isme ulaşıyor ve başka hiçbir modelin anmadığı 82 isim içeriyor. Claude Haiku 4.5’te değerler 4,19, 174 ve 23. Sıralamanın sınırındaki bir ismin görünüp görünmemesi, kendisi kadar asistanın yanıt biçimine de bağlı.

11. Kısıtlar ve Notlar

Tek cümlelik çıkarım: Bu çalışma tek bir pazarı, tek bir veri toplama gününde ölçüyor. Model grubu ve köken kuralı Haziran’dan bu yana değişti; her rakam aşağıdaki notlarla birlikte okunmalı.

• Model grubu değişti. Gemini 2.5 Flash-Lite ve GPT-4o-mini’nin yerini Gemini 3.6 Flash ve ChatGPT 5.6 Luna Pro aldı. 8. Bölüm bu etkeni her rakamın yanında belirtiyor; etkisini giderecek bir düzeltme yapmıyor. En büyük artışın en azından bir bölümü yeni eklenen modellerde görülüyor.
• Sayım yöntemi değişti. Haziran sayfası, adın yanıt metninin herhangi bir yerinde geçmesini sayıyordu. Bu rapor yalnızca önerilen marka olarak belirlenen adları sayıyor. Dolayısıyla burada kullanılan Haziran değerleri, o dönemin yanıtlarının yeniden sayılmış hâli; yayımlanmış Haziran rakamları değil. Belirgin fark yalnızca iki pazaryerinde görülüyor.
• Köken kuralı değişti. Haziran’da Türkiye’de kurulmuş ve merkezi Türkiye’de olma koşulu vardı. Bu raporda markanın faaliyetlerinin yönetildiği ülke kullanılıyor. Yeni kurala göre OYE Swimwear, Sand&Blue ve Alvina yerli, Lovable İtalyan. Bu değişimin öncesi ve sonrası için hiçbir köken payı karşılaştırılmıyor.
• Köken sınıflandırması yorum içeriyor. Markanın yönetildiği ülke araştırmayla belirleniyor. Sahibi başka bir ülkede olan, farklı bir ülkeden yönetilen markalarda sınıflandırma tartışmaya açık olabilir. 47 ismin kökeni kayıtlı değil; bu isimler tablolarda yer alıyor, köken paylarına girmiyor.
• Bazı yerel pazar adları ana markada birleştirilemedi. Bazı adlar, markanın Türkiye iştirakini içeriyor. Ancak ana marka bu dönemde takip edilmediği için birleştirilecek kayıt bulunmuyor. Her birine ayrıca araştırılmış köken atanıyor; bu isimlerin her biri tek bir yanıtta anıldı.
• Sektör kapsamı belirlenemedi. Hiçbir ismin ürün kategorisi kayıtlı değil. Bu nedenle doğrudan iç giyim, çorap ve mayo alanında çalışan isimlerle yakın alanlardakiler ayrıştırılamadı; hepsi sıralamaya girmeye uygun kabul edildi. Ana faaliyeti sektör dışında olan bir isim, asistanlar yeterince sık anarsa sıralamaya girebilir.
• Bir modelin bazı yanıtlarının web kaynaklarına dayanıp dayanmadığı bilinmiyor. Gemini 3.6 Flash’ın 225 yanıtından 145’i bu konuda hiçbir üst veri döndürmedi. Bunlar yerleşik bilgiden verilmiş yanıtlar olarak sınıflandırılmıyor; raporun hiçbir yerinde böyle ele alınmıyor.
• Bir modelin kaynak gösterimleri üst sınırla kısıtlı. Claude Haiku 4.5 yanıt başına tam 5 kaynak gösterdiği için kaynak sayımları bu sınırda kesiliyor (9. Bölüm).
• Kendi web sitesi sayıları olduğundan düşük. On bir kaynak alan adı, takip edilen bir ismin kendi sitesi gibi görünmesine rağmen onunla ilişkilendirilmedi; marka kayıtlarında farklı site var veya site bilgisi yok.
• Üç sıralama konumu yalnızca iki modele dayanıyor. Yerli marka isteyen kesitte Hepsiburada (69 bahsedilme), keşif kesitinde Oysho (27) ve Hepsiburada (28). Bu görünürlük tüm model grubuna yayılmıyor; belirli modellerde yoğunlaşıyor.
• Erken anılmaya dayanan sıralamalar. Woolona, Haşema, Norfolk ve Dündar Çorap bazı kesitlerde esas olarak anıldıkları yanıtlarda erken yer aldıkları için yükseliyor. Bu, puanın tasarlandığı gibi çalışması; ancak yanıtların yarısında anılmaktan farklı bir görünürlük türü.
• Küçük puan farkları anlamlı değil. Sıralamaların orta gruplarında bir veya iki puanlık farklar fazla yorumlanmamalı.
• Bileşenler 100’ü aşabilir. Her bileşen eşiği geçenlerin lider değerine göre ölçekleniyor ve üst sınırda kesilmiyor. Bu nedenle 1.978 isim-kesit satırının 48’inde (%2,40) bir bileşen 100’ü aşıyor; tamamı eşiği geçemeyen isimlere ait.
• Benzer ad çiftleri. En az üç yanıtta anılan isimler arasında dokuz çift işaretlendi: Direct Message / Essa, DoReMi / Dore, Dore / Dorea, Doreanse / Dore, Doreanse / Dorea, Emay / Emayo, Pazarama / Zara, Trendyolmilla / Trendyol ve Vakkorama / Vakko. Hiçbir çiftin kayıtlı web sitesi ortak değil; her çift iki ayrı isim olarak takip ediliyor. Sonuç veride gösteriliyor, ancak her bir birleştirme veya ayrı tutma kararının gerekçesi veride bulunmuyor.
• Sistem komutu ve yerel ayar. Bu turda ikisi de kaydedilmedi.
• Tek tarihte yapılan anlık ölçüm. Tüm yanıtlar 21 Eylül 2026’da toplandı. Her soru-model birleşimindeki beş tekrar, modelin kendi içindeki değişkenliği yakalar; günden güne değişimi ölçmez.
• Modeller olasılıksal. Aynı soru farklı yanıtlar üretebilir. Tekrarlar bu değişkenliği azaltır, ancak ortadan kaldırmaz.
• Web araması anlık koşullara bağlı. Web kaynaklarıyla desteklenen yanıtlar, toplama anında hangi içeriğin indekslendiğine ve sunulduğuna bağlı.
• Doğru eşleştirmeye, tüm bahsedilmeleri yakalamaktan daha fazla öncelik verildi. Yalnızca önerilen marka olarak belirlenen adlar sayılıyor. Dolaylı biçimde veya yalnızca web adresiyle anılan markalar sayılmıyor.
• Görünürlük kalite değildir. Bu rapor yalnızca bahsedilme, konum ve model kapsamını ölçer. Markanın olumlu anlatılıp anlatılmadığını, önerinin doğru olup olmadığını veya ürünün iyi olup olmadığını değerlendirmez. Puan bir kalite onayı değildir.
• Model sürümleri hızla güncelliğini yitirir. Bulgular, 2.1’deki model sürümlerine ve Eylül 2026 dönemine özgü.

12. Ek ve Veri

Tek cümlelik çıkarım: Rapora temel oluşturan 45 sorunun ve takip edilen 487 ismin tamamı aşağıda listeleniyor. Temel veriler talep üzerine paylaşılabiliyor.

12.1 Soruların tamamı (45)

12.2 Takip edilen isimlerin tamamı (487)

Tablo, çalışmada takip edilen 487 ismin tamamını genel kesitteki bahsedilme sayısına göre sıralıyor ve genel kesitte eşiği geçen 26 ismi işaretliyor. En az bir kesitte eşiği geçen toplam 61 isim var. Bu dönemde marka sayfalarına bağlantı verilmiyor.

12.3 Veriye erişim

Rapora temel oluşturan veriler talep üzerine paylaşılabiliyor: altı kesitin tamamında isim bazındaki metrikler, eşiği geçenlerin sıralamaları ve yalnızca marka görünümleri, köken bilgilerini içeren kayıtlar, model bazındaki dökümler, iki hesaplama yöntemiyle köken payı tabloları, kaynak ilişkilendirme tabloları, ham metriklerle dönem değişimi dosyası ve yayımlanmış ölçek kayıtları.

Tüm rakamlar tek bir veri toplama gününü (21 Eylül 2026) yansıtıyor ve 11. Bölümdeki kısıtlara tabi. Bu, serinin ikinci raporu; çalışma üç ayda bir tekrarlanıyor.

Sıkça sorulan sorular

Herm.io hakkında ve açıklama

Herm.io, tüketici davranışı ve pazarlama verileri alanında çalışan bir şirkettir. Markaların doğru müşterilere ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla insanların markaları nasıl keşfettiğini ve seçtiğini inceleriz. Bu rapor, kamuya açık araştırmalarımızın bir parçası ve üç ayda bir tekrarlanan bir çalışmadır.

Açıklama ve Tarafsızlık

Bu raporda yer alan sıralamalar ve metrikler tamamen tarafsızdır ve rapor içinde açıklanan metodolojimize dayanmaktadır. Hiçbir marka raporda yer almak, sıralamasını yükseltmek veya içerikte tanımlanmak için ödeme yapamaz ya da sponsorluk sağlayamaz.

Bir markanın rapordaki puanı, bir kalite onayı veya değerlendirmesi değil; yalnızca yapay zekâ modellerindeki güncel görünürlüğünün ölçüsüdür. Herm.io tarafından sunulan hiçbir hizmet veya ürün, bu raporun sonuçlarını doğrudan değiştirmek ya da belirli bir sıralamayı garanti etmek amacıyla satılmaz. Nesnelliği korumak için Herm.io’nun kendi alan adlarına yapılan tüm atıflar analizden önce kaynak verisinden çıkarılır; böylece şirket kendi çalışmasında ne görünür, ne ölçülür, ne de ondan fayda sağlar.

Verideki konumunu anlamak isteyen markalar, tarafsız bir değerlendirme için görüşme planlayabilir. Bu görüşme bilgilendirme amaçlıdır ve ücretsizdir.

Yazan

İlkem Erul

Contributor

Dijital pazarlama, müşteri yönetimi ve B2C sadakat alanında dokuz yılı aşkın deneyime sahibim. Global markaların büyümesine yardımcı oldum ve şimdi Herm.io'nun kurucu ortağı olarak tüketiciler için daha akıllı, daha güvenli alışveriş deneyimleri üzerine çalışıyorum.

İlkem'den dahası →