Giderek daha fazla tüketici arama çubuğunu atlayıp ne satın alması gerektiğini doğrudan bir yapay zekâ asistanına soruyor. Biz de beş asistana Türkiye’deki evcil hayvan mamaları, kum, bakım ve ekipman hakkında aynı 45 Türkçe soruyu beşer kez yönelttik ve 1.124 yanıtı analiz ettik. Hangi isimleri verdiklerini, nerelerde ayrıştıklarını ve sorudaki tek bir kelimenin neden neredeyse her şeyi değiştirdiğini inceledik.
ChatGPT’ye “en iyi kedi kumu hangisi” yazdığınızda saniyeler içinde kendinden emin ve dostane bir yanıt alırsınız. Aynı soruyu Gemini’ye sorarsanız yine kendinden emin, ama muhtemelen farklı bir liste gelir. Grok’a sorduğunuzda ise dokuz-on isim görebilir, üstelik listenin bir markayla değil bir pazaryeriyle başladığını fark edebilirsiniz.
Ürün keşfinde sessizce yaşanan değişim bu. İnsanlar, bir sayfa bağlantı arasında gezinip kendi kararını verdiği arama motorundan; tek bir yanıtın önceden sıralanmış biçimde geldiği yapay zekâ asistanına kayıyor. Asistan üç marka saydığında, o üç marka göz hizasındaki rafa yerleşiyor; geri kalan her şey mağazanın arka tarafında kalıyor.
Bu neden dikkate değer?
Türkiye, evcil hayvan pazarında kedilerin olağanüstü ağırlıkta olduğu ve aynı zamanda hızlı büyüyen bir ülke. KONDA’nın Temmuz 2024 Türkiye Barometresi’nde katılımcıların %13’ü evinde kedi, %8’i köpek bulunduğunu söyledi. Avrupa Evcil Hayvan Maması Endüstrisi Federasyonu FEDIAF ise Türkiye’deki sahipli hayvan nüfusunu 2024 için yaklaşık 4,9 milyon kediye karşı 1,5 milyon köpek olarak tahmin etti. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Temmuz 2024’te aktarılan PETVET kayıtları da 1,42 milyon kayıtlı kediye karşı 950.125 köpek gösteriyordu. Üç ölçüm farklı oranlar veriyor, ancak yönleri aynı.
Ticari taraf da hızla büyüdü. Bakanlıktan kedi ve köpek maması üretim izni bulunan işletme sayısı 2020’de 46 iken 2024’te 114’e çıktı; bakanlığın 2025 listesinde 106 onaylı üretim tesisi yer alıyor. Gümrük verilerini kullanan bakanlık rakamlarına göre perakende kedi ve köpek maması ihracatı 2024’te 97.992 ton ve 145,2 milyon ABD dolarına ulaştı; Ege ihracatçı birliklerinin verileri ise 2025’i 112 ülkeye yaklaşık 150 milyon ABD doları seviyesinde gösteriyor. Ticaret Bakanlığı’nın e-ticaret izleme verilerine göre pazaryerlerinde “Evcil Hayvan Ürünleri” kategorisinin cirosu Kasım 2025’te bir önceki yılın aynı ayına göre %49,3 daha yüksekti.
Perakende pazarının toplam büyüklüğüne ilişkin resmî bir ulusal veri yok ve yayımlanmış tahminler birbirinden, içlerinden birini seçmenin sağlıklı olmayacağı kadar ayrışıyor. Yön ise açık: daha fazla evde daha fazla hayvan, daha fazla yerli üretim tesisi ve hızla internete kayan bir kategori.
Bu sırada burada ölçtüğümüz kanal da ölçeğe ulaştı. TÜİK’in konuya ilişkin ilk resmî ölçümüne göre 16–74 yaş internet kullanıcılarının %19,2’si 2025’te üretken yapay zekâ kullandı. GWI’ın anketi ise 2025’in ikinci çeyreğinde Türkiye’deki internet kullanıcılarının %39,7’sinin önceki ay ChatGPT kullandığını gösterdi. Tanımlar farklı, ancak ikisi de artık geniş ölçekte var olan bir kanalı tarif ediyor. GWI, küresel olarak da 2025 sonuna gelindiğinde çevrimiçi yetişkinlerin %22,1’inin marka araştırmak için yapay zekâ araçlarını kullandığını; arama motoru kullanımının ise %45,8 olduğunu ve bu oranın 18 ay önceki %51,3 seviyesinden gerilediğini buldu.
Bütün bunlar doğrudan şu soruyu sormaya değer kılıyor: Birisi bir asistana Türkçe olarak hangi kedi mamasını alması gerektiğini sorduğunda karşısına kimin adı çıkıyor? Ağustos 2026’nın sonlarında tek bir gün içinde aynı 45 Türkçe soruyu Claude, Gemini, ChatGPT, Perplexity ve Grok’a beşer kez yönelttik. Sonuçta 1.124 yanıtı analiz ettik ve 5.713 marka bahsedilmesi kaydettik.
Bir marka liderdi, ama her yerde değil
En net tekil sonuç Reflex’ti. 1.124 yanıtın %25,53’ünde, yani 287 yanıtta yer aldı ve beş asistanın tamamı tarafından anıldı. Böylece 87,92 puanla genel sıralamamızın lideri oldu.
Listenin geri kalanı hızla inceliyor. Takip ettiğimiz 225 marka, perakendeci ve pazaryerinden yalnızca 28’i genel kesitte %5 bahsedilme eşiğini geçti. Görünürlük eşit dağılmıyor: küçük bir isim grubu alanın çoğunu kaplarken çok uzun bir kuyruk neredeyse hiç görünmüyor.
Lider için önemli bir bağlam da var. Reflex’i üreten Lider Petfood, Mart 2026’da Türkiye’deki yerli kuru evcil hayvan maması pazarının yaklaşık %40’ına sahip olduğunu açıkladı. Bu denetlenmiş bir pazar payı değil, şirket tahmini; ancak tek bir ismin yanıtlarda neden bu kadar baskın olduğunu açıklayabilecek bir veri. Aynı grubun kedi kumu markası Proline da Kum ve Bakım sıralamamızda ikinci.
Güncel sıralama: yapay zekâ görünürlüğünde ilk 28 evcil hayvan markası
Aşağıda genel kesitte %5 bahsedilme eşiğini geçen 28 isim, Yapay Zekâ Görünürlük Puanına göre sıralanıyor. Bu bir görünürlük sıralamasıdır, kalite sıralaması değil. Marka sayfası bağlantıları henüz açık değildir.
Takip edilen 225 ismin tamamı, yöntem ve kategori kırılımları için aşağıdaki güncel baskıya bakabilirsiniz.
Soruda “yerli” demek bütün pazarı değiştiriyor
Beklemediğimiz bulgu buydu. Sorularımızın yaklaşık yarısı açıkça Türk veya yerli markaları istedi; diğer yarısı köken hakkında hiçbir şey söylemedi. Sonuç, iki ayrı pazar.
Yerli marka isteyen sorularda tek bir yabancı marka bile barajı geçmiyor. Barajı geçen 25 ismin 24’ü Türk, biri ise kökeni doğrulanamadığı için bilinmeyen olarak sınıflanıyor; Türk isimler barajı geçenlerin bahsedilmelerinin %98,39’unu alıyor. Asistanlar köken filtresini son derece sıkı uyguluyor.
Kökenin hiç belirtilmediği sorularda ise ilk yedi sıranın tamamı yabancı: Royal Canin, Farmina, Acana, Science Plan, Ever Clean, Furminator ve Orijen. Çalışmanın genel lideri Reflex sekizinci sıraya düşüyor. Yabancı isimler barajı geçenlerin bahsedilmelerinin yaklaşık üçte ikisini alıyor.
Bu yabancı isimlerin ortak noktasına bakınca desen daha da belirginleşiyor. Büyük çoğunluğu premium ithal kuru mama veya uzman bakım markaları. Türk markaları gündelik rafı tutuyor: Kum ve Bakım’da ilk iki sıra, Ekipman ve Aksesuar’da ilk üç sıra yerli isimlere ait. Ayrım aslında yalnızca milliyet değil; hangi reyonda durduğunuz. Yerli görünürlüğün inceldiği yer premium ithal beslenme ürünleri.
Bu desen pazarın gerçek yapısıyla da örtüşüyor. Türkiye ciddi bir yerli üretim kapasitesine sahip: yayımlanmış tesis kapasiteleri Lider’de yılda 220.000 ton, Hermos’ta 120.000 ton, Çağatay’da 45.000 ton. Buna karşın ithal premium mama yıllardır yapısal olarak önemli bir konumda. Resmî verileri kullanan 2021 tarihli bir kalkınma ajansı çalışması, ithalatın 2019’da evcil hayvan maması satış değerinin %44’ünü oluşturduğunu belirtiyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın Şubat 2024 raporunda ise 15 kg’lık ithal premium mama yaklaşık 69 ABD dolarına, yerli üretim eşdeğeri yaklaşık 30 ABD dolarına satılıyordu.
Asistanlar aynı pazarı görmüyor
Benzer veri üzerinde eğitilmiş beş yapay zekâ sisteminin birbirine yaklaşacağını düşünebilirsiniz. Yaklaşmadılar. Grok yanıt başına 10,02 marka bahsedilmesi üretirken ChatGPT’de bu sayı 2,42; arada dört kat fark var. Grok mağazaları da markalar kadar sık yanıt olarak veriyor ve yanıtlarının %72’sinde Trendyol’u anarak herhangi bir gerçek markanın önüne koyuyor.
Perplexity yanıt vermeden önce diğerlerinden çok daha fazla web kaynağı okudu: temellendirilmiş yanıt başına 11,87 alan adı, ChatGPT’de ise 2,81. Beş asistandan üçünde en çok anılan isim Reflex’ti; Claude ise Royal Canin’i ilk sıraya koydu.
“Web araması” ve “hafıza” farklı kazananlar çıkarıyor
Her yapay zekâ yanıtı aynı şekilde oluşmuyor. Bazen asistan canlı web’i arıyor, bazen zaten bildikleriyle yanıt veriyor. Beş modelden dördü neredeyse her yanıtında arama yaptı. Gemini ise kendi yanıtlarının yalnızca %43,3’ünde web’i kullandı.
Bu bize nadir bulunan bir yan yana karşılaştırma sağlıyor. Gemini arama yaptığında Xenon Smart, Catrevi, ATA HOME ve başka Türk markalarını düzenli olarak andı. Hafızadan yanıt verdiğinde bu markalar tek bir kez bile görünmedi; yerlerini Farmina, Royal Canin, Acana ve Orijen aldı.
Raporda ayrıntılı biçimde açıkladığımız önemli bir uyarı var: Gemini, yerli marka isteyen sorularda, köken belirtmeyen sorulara göre çok daha sık arama yapmayı seçti. Bu nedenle arama yapmanın etkisini sorunun etkisinden temiz biçimde ayıramıyoruz. Söyleyebileceğimiz şey şu: Bu veride yerleşik uluslararası markalar zaten model hafızasının içinde; daha küçük ve yerel markaların ise canlı web’de bulunması gerekiyor.
Asistanlar markaları nereden öğreniyor?
Markaların kendisinden değil. Perakendeci siteleri tüm atıfların %33,04’ünü oluştururken markalara ait sitelerin payı %15,49. Çalışmanın en çok atıf alan alan adı evcil hayvan ürünleri perakendecisi petlebi.com oldu: 280 yanıtın kaynaklarında, yani topladığımız her şeyin neredeyse dörtte birinde yer aldı. Topluluk alt alan adı da buna 103 yanıt daha ekledi.
Bu, Türkiye’deki satın alma davranışıyla da örtüşüyor. Mart 2026 tarihli bir sektör raporu için derlenen verilere göre pazar değerinin %28,2’si uzman pet shoplardan, %27,3’ü süpermarketlerden, %26,2’si e-ticaretten ve %17,2’si veteriner kliniklerinden geliyor. Şubat 2026’da 702 Türkiye’deki evcil hayvan sahibine yapılan bir ankette ise katılımcıların %49’u artık alışverişini genellikle internetten yaptığını söyledi; bu oran iki yıl önce %38’di. En büyük uzman perakendecilerden bazıları da kendi markalarını yaratmış durumda: Petlebi’nin Rimba ve Vet’s Plus’ı, Petpal’ın WonderCat ve WonderDog’u, Markamama’nın Obivan ve Herniks’i var. Bu özel markalardan bazıları üretici markalarıyla birlikte asistanların yanıtlarında da görünüyor.
Bir marka açısından pratik sonuç biraz rahatsız edici: Bir ürünün mağazanın kategori sayfasında nasıl tarif edildiği, yapay zekâ görünürlüğü açısından markanın kendi sitesinde ne yazdığından daha önemli olabilir.
En önemli bulgu bir sıralama değil
Okurun bu çalışmadan en çok aklında tutmasını istediğimiz nokta şu: Yapay zekâ tarafından önerilmek, bir markanın iyi olduğu anlamına gelmez. Bir asistan bir markayı sık sık anıyorsa bunun çoğu zaman anlattığı şey basittir: o marka hakkında erişilebilir çok fazla bilgi vardır. Bu, mamanın besinsel açıdan daha iyi, kumun daha iyi topaklanan veya ürünün belirli bir hayvan için doğru olduğu anlamına gelmez.
Bu ayrım bu kategoride çoğu sektörden daha önemli. Türkiye’deki evcil hayvan sahipleri hâlâ açık ara en çok veterinerlerine güveniyor: 2025’te 519 sahip ile yapılan bir ankette katılımcıların %42,58’i evcil hayvan maması seçiminde veteriner önerisini etkili bulurken, çevrimiçi kaynakların herhangi bir türü için oran %9,83’tü. Yapay zekâ asistanı veteriner değildir ve bu rapordaki hiçbir şey veteriner tavsiyesi değildir. Yapay zekâ görünürlüğü bir markanın ne kadar kolay bulunduğunu ölçer, ne kadar iyi olduğunu değil.
Raporun tamamını okuyun
Bu yazı bir özet. Raporun tamamında 28 isimlik genel sıralama, her yapay zekâ asistanının ayrı kırılımı, segment bazında liderler, kaynak analizi, arama ve hafıza karşılaştırması ile yöntemin tamamı yer alıyor. Bu, her üç ayda bir tekrarlayacağımız çalışmanın ilk baskısı; güncel ve geçmiş baskıları sayfadaki seri alanında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Reflex 87,92 puanla genel sıralamanın lideri ve 1.124 yanıtın %25,53'ünde yer alıyor; beş asistanın tamamı tarafından anılıyor. Royal Canin ve Felicia ilk üçü tamamlıyor. Pazarın farklı bölümlerinde liderler değişiyor: mamada Royal Canin, ekipman ve aksesuarda Xenon Smart, kum ve bakımda VanCat.
Tamamen sorunun nasıl sorulduğuna bağlı. Türk veya yerli marka isteyen sorularda hiçbir yabancı marka barajı geçmiyor. Köken hakkında hiçbir şey söylenmeyen sorularda ise ilk yedi sıranın tamamı yabancı ve yabancı markalar barajı geçen isimlerin bahsedilmelerinin yaklaşık üçte ikisini alıyor.
Royal Canin en güçlü yabancı isim ve köken kısıtı olmayan sıralamada çalışmadaki en yüksek konum puanıyla lider. Ardından tamamı kuru mama markası olan Farmina, Acana, Science Plan ve Orijen geliyor. Mama dışında Ever Clean ve Sanicat kumda, Furminator bakımda; KONG, Trixie, Ferplast ve Xiaomi ekipmanda görünüyor.
Liderlerde büyük ölçüde evet: Beş asistandan üçünde en çok anılan marka Reflex. Bunun dışındaki davranışları ciddi biçimde ayrışıyor. Grok yanıt başına 10,02 marka bahsedilmesi üretirken ChatGPT'de bu sayı 2,42; Grok ayrıca sık sık marka yerine pazaryeri veriyor ve yanıtlarının %72'sinde Trendyol'u anıyor.
Hayır. Yüksek Yapay Zekâ Görünürlük Puanı, bu sistemlerin marka hakkında erişilebilir çok sayıda bilgi bulduğunu ve markayı kolayca öne çıkardığını gösterir. Beslenme, güvenlik, kalite veya belirli bir hayvana uygunluğu ölçmez. Görünürlük bir markanın ne kadar kolay bulunduğuyla ilgilidir, ne kadar iyi olduğuyla değil; buradaki hiçbir şey veteriner tavsiyesi değildir.
Claude Haiku 4.5, Gemini 3.6 Flash, ChatGPT 5.6 Luna Pro, Perplexity Sonar ve Grok 4.3'e 28 Ağustos 2026'da aynı 45 Türkçe soru beşer kez yöneltildi ve 1.124 yanıt analiz edildi.
Herm.io hakkında ve açıklama
Herm.io bir tüketici davranışı ve pazarlama verisi şirketidir. İşletmelerin doğru müşterilere ulaşmasına yardımcı olmak için insanların markaları nasıl keşfettiğini ve seçtiğini inceliyoruz. Bu rapor kamuya açık araştırmalarımızın bir parçasıdır ve üç ayda bir yürütülür.
Açıklama ve tarafsızlık
Bu rapordaki sıralamalar ve metrikler tamamen tarafsızdır ve raporda açıklanan yönteme dayanır. Hiçbir marka rapora dahil edilmek, sıralamasını yükseltmek veya içerikte nasıl anlatıldığını etkilemek için ödeme yapamaz ya da sponsorluk sağlayamaz.
İlkem Erul
Contributor
Dijital pazarlama, müşteri yönetimi ve B2C sadakat alanında dokuz yılı aşkın deneyime sahibim. Global markaların büyümesine yardımcı oldum ve şimdi Herm.io'nun kurucu ortağı olarak tüketiciler için daha akıllı, daha güvenli alışveriş deneyimleri üzerine çalışıyorum.
İlkem'den dahası