1.125 yanıt, beş asistan, iki farklı pazar: yapay zekâ küçük ev aletlerinde hangi markaların adını gerçekten veriyor?

Giderek daha fazla alışverişçi arama çubuğunu atlayıp doğrudan bir yapay zekâ asistanına ne satın alması gerektiğini soruyor. Biz de beş asistana Türkiye’de küçük ev aletlerini 1.125 kez sorduk. Hangi markaların adını verdiklerini, soruyu nasıl kurduğunuza göre yanıtın neden değiştiğini ve “en çok önerilen” ifadesinin neden “en iyi” anlamına gelmediğini inceledik.

ChatGPT’ye “hangi kahve makinesini almalıyım?” diye yazdığınızda birkaç saniye içinde kendinden emin bir kısa liste alırsınız. Sorunuza iki kelime ekleyin — yerli marka — ve karşınıza farklı bir liste çıkar. Bu raporun hikâyesi tam da bu farkta yatıyor. Küçük ev aletlerinde asistanlar aynı anda iki farklı pazarı akıllarında tutuyor ve hangisini gördüğünüz tamamen soruyu nasıl sorduğunuza bağlı.

Ürün keşfinde sessizce yaşanan değişim de bu. Tüketici, bağlantılar arasında gezip kararını kendi verdiği arama motorundan; önceden sıralanmış tek bir yanıt sunan yapay zekâ asistanına doğru kayıyor. Asistan üç markanın adını verdiğinde, o üç marka fiilen göz hizasındaki rafa yerleşiyor; geri kalanlar ise mağazanın arka tarafında kalıyor.

Bu kategori neden dikkate değer?

Küçük ev aletleri Türkiye için gerçek bir ihracat sektörü. Ticaret Bakanlığı’nın TÜİK verilerine dayanan kendi sektör sınıflandırmasına göre Türkiye, 2025’te yaklaşık 1,27 milyar dolarlık elektrikli küçük ev aleti ihraç ederken yaklaşık 437 milyon dolarlık ithalat yaptı. Başka bir deyişle bu kategori, pek çok tüketim malı sektörünün aksine belirgin bir dış ticaret fazlası veriyor. Yurt içi pazarın büyüklüğünü belirlemek daha zor çünkü bunu ölçen resmî bir istatistik yok. Mevcut en iyi tahmin, Arzum’un faaliyet raporunda açıklanan ve bağımsız perakende araştırmasına dayandırılan yaklaşık 118,9 milyar TL’lik 2024 pazar büyüklüğü; aynı yıl için ayrı bir sektör verisi ise 115 milyar TL. Her iki rakam da ulusal istatistik değil, özel araştırma olarak okunmalı.

Üretim bölgesel olarak yoğunlaşıyor, ancak mobilyadaki gibi tek bir kasabaya toplanmış değil. Kayseri, küçük ev aletlerinde en net kümelerden biri: ORAN Kalkınma Ajansı ilde 6.176 kişiyi istihdam eden 43 elektrikli ev aleti firması sayıyor ve Kayseri’nin Türkiye elektrikli ev aletleri ihracatındaki payını yaklaşık %6,8 olarak veriyor. Kahramanmaraş ise ülkenin metal mutfak eşyası merkezlerinden biri; sektöre özel kümelenme kuruluşu 104 firma ve 7.900 çalışan bildiriyor, DOĞAKA Kalkınma Ajansı da ilin ulusal metal mutfak eşyası üretiminin yaklaşık %21’ini gerçekleştirdiğini belirtiyor. Gaziantep, sektörün en net resmî işaretine sahip: “Gaziantep Bakır El İşlemeciliği”, TÜRKPATENT nezdinde şehrin Bakırcılar ve Sedefçiler Odası adına tescilli bir coğrafi işaret. Konya ise Türkiye’nin başlıca metal döküm merkezlerinden biri; verimizde beklenmedik derecede üst sıralarda görünen küçük bir Konya döküm markasının arka planını da bu üretim altyapısı açıklıyor.

Bu kategoriyi ölçtüğümüz diğer pazarlardan ayıran en önemli unsurlardan biri çeyiz. Türkiye’de evlilik, birbirinden bağımsız ürün yenilemelerinden çok koordineli ve toplu bir küçük ev aleti alışverişini tetikliyor: kahve ve çay makineleri, su ısıtıcıları, blenderlar, ekmek kızartma makineleri ve süpürgeler aynı dönemde, çoğu zaman bir set olarak alınıyor. TÜİK 2025’te 552.237 evlilik kaydetti; İstanbul Planlama Ajansı ise İstanbul’da bir çeyiz sepetinin 2024 maliyetini 170.099 TL olarak hesapladı. Bu, bir yılda %68,7 artış demek. Bunun yanında gerçekten Türkiye’de yaratılmış bir ürün kategorisi de var: Arçelik iki yıllık araştırmanın ardından otomatik Türk kahvesi makinesi Telve’yi Haziran 2004’te piyasaya sürdü; Arzum ise OKKA’yı 2014’te izledi. Ipsos’un hane paneline göre bugün Türk kahvesi makinesi sahipliği Türkiye’deki hanelerin yaklaşık onda altısına ulaşmış durumda. Yerel olarak geliştirilen bir cihaz, ulusal ölçekte standart bir ev eşyasına dönüştü. Yeni dalgalar da hızlı büyüyor: airfryer sahipliği 2024 itibarıyla hanelerin %29’una ulaştı; GfK perakende paneline göre süpürge pazarı 2025’te 7,75 milyon adede çıkarak %12,2 büyüdü.

Tüketicinin satın alma biçimi de yapay zekâya doğru kayıyor. Ticaret Bakanlığı’nın 2025 e-ticaret raporuna göre beyaz eşya ve küçük ev aletlerinde çevrim içi ticaret hacmi 196 milyar TL; bu, kategorinin toplam ticaretinin yaklaşık %35,3’üne karşılık geliyor. Google Türkiye’nin araştırmasında çevrim içi alışveriş yapanların %86’sı yapay zekâ araçlarının farkında; yaklaşık beşte biri de yapay zekânın yardımcı olduğu alanlar arasında ürün ve fiyat araştırmasını sayıyor. Küresel veri bu değişimi daha keskin gösteriyor: Salesforce’un 2026 ticaret verilerine göre ajan tabanlı aramayla başlayan alışveriş yolculukları yıllık bazda %200 büyürken, geleneksel arama üzerinden ürün keşfi Ağustos 2025 ile Mayıs 2026 arasında %15 geriledi.

Bütün bunlar şu soruyu önemli hâle getiriyor: gerçek bir yerli üretim tabanı, kültüre özgü bir satın alma anı ve hızla değişen ürün dalgaları olan bu kategoride tüketici öneri istediğinde yapay zekâ kimin adını veriyor? 13 Ağustos 2026’da aynı 45 Türkçe soruyu beş önde gelen yapay zekâ asistanına — ChatGPT, Gemini, Claude, Grok ve Perplexity — yönelttik ve her soruyu her modele beş kez sorduk: 1.125 yanıt.

Üç Türkiye kökenli isim öndeydi — soruyu değiştirene kadar

45 sorunun tamamında üç marka belirgin biçimde öne çıktı. Karaca, tüm yanıtların %64’ünde anılarak 92,95 puanla sıralamanın başına yerleşti. Arzum (%57,7) ve Arçelik (%49,3) yaklaşık yedi puanlık aralıkta onu takip etti. Philips dördüncü sırada ve en üstteki yabancı kökenli marka. Takip ettiğimiz 76 varlığın yalnızca 25’i sıralamaya girecek kadar sık anıldı.

Ardından soruları ikiye ayırdık. Bunların 22’si açıkça Türk ya da yerli marka isterken 23’ünde hiçbir köken kısıtı yok. Köken kısıtı olmayan global sorularda sıralama baştan aşağı değişiyor: Philips ilk sıraya yerleşiyor ve bu yanıtlarda %64,5 oranında anılarak Karaca, Arzum ve Tefal’in önüne geçiyor. Yabancı kökenli markalar bahsedilmelerin %59,6’sını ve barajı geçen 27 sıranın 17’sini alıyor. Genel sonuçta görünen yerli ağırlığı, pazarın kendisinden çok soruların nasıl kurulduğunun bir sonucu.

Burada dikkate değer gerçek bir yakınsama da var. Philips’in faaliyetlerini yürüten Versuni, Türkiye küçük ev aletleri pazarının yaklaşık dörtte birine sahip olduğunu belirtiyor; bu oran, global kesitteki verimizin Philips’i yerleştirdiği noktaya kabaca denk geliyor. Ancak iki ölçüm farklı şeyleri anlatıyor ve başka yerlerde ciddi biçimde ayrışıyor: genel sıralamamızda ikinci olan Arzum, kendi izahnamesinde aktardığı GfK verilerine göre 2024 sonunda gerçek pazarda yaklaşık %4,5 ciro payına ve altıncı sıraya sahipti. Yapay zekânın en çok adını verdiği marka olmak, tüketicinin en çok satın aldığı marka olmakla aynı şey değil.

Güncel sıralama: yapay zekâ görünürlüğünde öne çıkan varlıklar

Aşağıda 45 sorunun tamamında %5 bahsedilme barajını geçen varlıkları Yapay Zekâ Görünürlük Puanı’na göre sıraladık. Bu bir görünürlük sıralaması, kalite sıralaması değil. Pazaryerlerini de (Trendyol, Hepsiburada, Akakçe) listede tutuyoruz çünkü tüketicinin karşısına çıkan gerçek öneri rafında onlar da yer alıyor. Sayfasını açmak için bir isme tıklayabilirsiniz.

Takip edilen 76 varlığın tamamı, üç pazar kesiti, üç ürün segmenti, kaynak analizi ve eksiksiz metodoloji için aşağıdaki güncel edisyona bakabilirsiniz.

”Türk” diye önerilen markalardan ikisi Almanya’da kuruldu

Yerli sorularındaki dikkat çekici ayrıntı şu: özellikle Türk markaları istediğimizde bile yabancı kökenli dört isim barajı geçti; bunlardan ikisi Fakir ve Grundig. Fakir 1930’ların başında Stuttgart’ta kuruldu ve daha sonra Türkiye’den Saruhan Holding tarafından satın alındı. Grundig ise 1945’te Almanya’da kuruldu ve 2007’de Arçelik tarafından satın alındı. Bugün ikisinin de sahibi Türkiye merkezli şirketler; asistanların onları yerli marka olarak önermesinin muhtemel nedeni de bu.

Raporumuz kökeni, markanın bugün kime ait olduğuna göre değil nerede kurulduğuna göre sınıflandırıyor; bu nedenle ikisini de yabancı kökenli sayıyoruz. Sahiplik esaslı bir sınıflandırmada ikisi de Türk kabul edilirdi ve global kesitte Türk tarafının payı %40,4’ten %44,4’e çıkardı. Bulguyu yön olarak değiştirmiyor ama tek bir tanım tercihinin manşet niteliğindeki bir oranı ne kadar oynatabildiğini iyi gösteriyor. Bu nedenle tam raporda kullandığımız tanımı açıkça belirtiyoruz.

Küçük ev aletleri tek raf değil, üç ayrı raf

Kategori tek bir pazar gibi davranmıyor. Soruları ürün segmentlerine göre ayrı ayrı sıraladık: mutfak cihazları, kahve ve çay, ayrıca şarjlı dikey süpürgelerle çeyiz setlerini kapsayan üçüncü grup. Yalnızca 13 varlık üç segmentin tamamında barajı geçti. 17 varlık ise sadece bir segmentte sıralamaya girdi. De’Longhi, Jura ve Nespresso yalnızca kahve ve çayda görünüyor. Dyson, Dreame, Shark ve Samsung yalnızca süpürge ağırlıklı segmentte yer alıyor; burada Dyson üçüncü sırada. Vitamix, Ninja ve Cosori ise sadece mutfak cihazlarında karşımıza çıkıyor. Markaların çoğu için yapay zekâ görünürlüğü kategori geneline yayılan bir özellik değil; tek bir rafa bağlı.

Asistanlar çekirdekte anlaşıyor, derinlikte ayrışıyor

Karaca, Arzum ve Arçelik beş modelin de ilk beşinde. Bunun ötesinde ise modeller belirgin biçimde ayrışıyor. Grok yanıt başına yaklaşık 9,7 marka adı veriyor; Claude 3,7. Grok ayrıca Hepsiburada pazaryerini yanıtlarının %96’sında anıyor. Bu nedenle verimizde pazaryerlerinin aldığı sıraları pazar genelindeki ortak bir davranıştan çok, büyük ölçüde tek bir modelin alışkanlığı olarak okumak gerekiyor.

Bir model daha farklı davrandı. Gemini yanıtlarının yalnızca yarısında web aramasını kullandı; diğer dört model ise her yanıtta web’e başvurdu. Gemini’nin hangi markaları andığı da kullandığı moda göre değişiyor. Web araması yaptığında bahsedilmelerinin %63,3’ü Türkiye kökenli markalara giderken yalnızca model belleğinden yanıt verdiğinde bu oran %52,3’e düşüyor; De’Longhi, Sage, Breville ve KitchenAid gibi uluslararası isimler daha fazla öne çıkıyor. Aynı asistan, aynı soru, iki farklı yanıt.

Yapay zekâ bu kategoriyi nereden öğreniyor?

Alışılmadık biçimde, ağırlıklı olarak markaların kendisinden değil. Atıf verilen kaynakların %39,7’sini editoryal ve medya siteleri oluşturuyor; markaların kendi web sitelerinin payı ise %19,0. Çalışmanın tamamında en fazla kaynak gösterilen tek alan adı, Türk teknoloji haber ve forum sitesi donanimhaber.com. Site, tüm yanıtların %47,4’ünde kaynak olarak geçiyor; bu oran herhangi bir üretici veya pazaryerinden daha yüksek. Bu sistemler su ısıtıcısı ve kahve makinesi gibi ürünleri büyük ölçüde incelemelerden, karşılaştırma listelerinden, tarif sitelerinden ve forum başlıklarından öğreniyor.

En önemli bulgu bir sıralama değil

Okuyucuların bu çalışmadan en çok şunu hatırlamasını isteriz: yapay zekâ tarafından önerilmek bir markanın iyi olduğu anlamına gelmez. Bir asistanın bir markanın adını sık vermesi çoğu zaman tek bir şeye işaret eder: o marka hakkında çok fazla bilgi vardır ve bu bilginin önemli bir bölümü başkaları tarafından yazılmıştır. Bu, ürünlerin daha iyi üretildiği, daha dayanıklı, daha sessiz ya da fiyatına göre daha iyi olduğu anlamına gelmez. Arzum bizim sıralamamızda ikinci, gerçek pazarda ise altıncı sırada. İki ölçüm aynı şeyi ölçmüyor. Yapay zekâ görünürlüğü, bir markanın ne kadar iyi olduğunu değil, ne kadar kolay bulunduğunu ölçer.

Tam raporu okuyun

Bu yazı bir özet. Tam raporda genel, yalnızca yerli ve köken kısıtı olmayan global olmak üzere üç pazar kesitinin eksiksiz sıralamaları; üç ürün segmenti; her yapay zekâ asistanının ayrı dökümü; web araması ile model belleği karşılaştırması; kaynak analizi; 45 sorunun tamamı ve eksiksiz metodoloji yer alıyor. Bu, üç ayda bir tekrarlayacağımız çalışmanın ilk edisyonu; güncel ve geçmiş edisyonları sayfanın sağ tarafında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

---

Herm.io hakkında ve açıklama

Herm.io, tüketici davranışı ve pazarlama verileri alanında çalışan bir şirkettir. Markaların doğru müşterilere ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla insanların markaları nasıl keşfettiğini ve seçtiğini inceleriz. Bu rapor, kamuya açık araştırmalarımızın bir parçası ve üç ayda bir tekrarlanan bir çalışmadır.

Açıklama ve Tarafsızlık

Bu raporda yer alan sıralamalar ve metrikler tamamen tarafsızdır ve rapor içinde açıklanan metodolojimize dayanmaktadır. Hiçbir marka raporda yer almak, sıralamasını yükseltmek veya içerikte tanımlanmak için ödeme yapamaz ya da sponsorluk sağlayamaz.

Bir markanın rapordaki puanı, bir kalite onayı veya değerlendirmesi değil; yalnızca yapay zekâ modellerindeki güncel görünürlüğünün ölçüsüdür. Herm.io tarafından sunulan hiçbir hizmet veya ürün, bu raporun sonuçlarını doğrudan değiştirmek ya da belirli bir sıralamayı garanti etmek amacıyla satılmaz. Nesnelliği korumak için Herm.io’nun kendi alan adlarına yapılan tüm atıflar analizden önce kaynak verisinden çıkarılır; böylece şirket kendi çalışmasında ne görünür, ne ölçülür, ne de ondan fayda sağlar.

Verideki konumunu anlamak isteyen markalar, tarafsız bir değerlendirme için görüşme planlayabilir. Bu görüşme bilgilendirme amaçlıdır ve ücretsizdir.